{"id":120385,"date":"2025-05-20T15:30:48","date_gmt":"2025-05-20T10:00:48","guid":{"rendered":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/?p=120385"},"modified":"2025-05-20T15:30:48","modified_gmt":"2025-05-20T10:00:48","slug":"gene-editing-therapy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/current-affairs\/gene-editing-therapy\/","title":{"rendered":"\u091c\u0940\u0928 \u090f\u0921\u093f\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0925\u0947\u0930\u0947\u092a\u0940"},"content":{"rendered":"<h4 style=\"text-align: justify;\"><b>\u0938\u0902\u0926\u0930\u094d\u092d<\/b><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u0935\u093f\u0936\u094d\u0935 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0939\u0932\u0940 \u092c\u093e\u0930, \u0905\u092e\u0947\u0930\u093f\u0915\u0940 \u0936\u094b\u0927\u0915\u0930\u094d\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0928\u0947 CRISPR-\u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u091c\u0940\u0928 \u090f\u0921\u093f\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0915\u093e \u0938\u092b\u0932\u0924\u093e\u092a\u0942\u0930\u094d\u0935\u0915 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0915\u0947 KJ \u0928\u093e\u092e\u0915 \u090f\u0915 \u092c\u091a\u094d\u091a\u0947 \u0915\u093e \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u0915\u093f\u092f\u093e, \u091c\u094b <\/span><b>\u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u093e\u092e\u0949\u092f\u0932 \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u0947\u091f \u0938\u093f\u0902\u0925\u0947\u091f\u0947\u0938 1 (CPS-1) <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u0938\u0947 \u092a\u0940\u0921\u093c\u093f\u0924 \u0925\u093e, \u091c\u094b \u090f\u0915 \u091c\u093e\u0928\u0932\u0947\u0935\u093e \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0930 \u0939\u0948\u0964<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-medium wp-image-120386\" src=\"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/2-2-300x175.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"175\" srcset=\"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/2-2-300x175.jpg 300w, https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/2-2-768x449.jpg 768w, https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/2-2-360x210.jpg 360w, https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/2-2.jpg 964w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><b>CPS-1 \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0930\u0947 \u092e\u0947\u0902<\/b><\/h4>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u093e\u092e\u0949\u092f\u0932 \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u0947\u091f \u0938\u093f\u0902\u0925\u0947\u091f\u0947\u0938 1 (CPS-1) \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u090f\u0915 \u0926\u0941\u0930\u094d\u0932\u092d \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0917\u0902\u092d\u0940\u0930 <\/span><b>\u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u091a\u0915\u094d\u0930 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0930 (Urea Cycle Disorder &#8211; UCD)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0930 CPS1 \u091c\u0940\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0909\u0924\u094d\u092a\u0928\u094d\u0928 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092e\u094d\u092f\u0942\u091f\u0947\u0936\u0928 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u092f\u0915\u0943\u0924 (\u0932\u0940\u0935\u0930) \u0905\u092e\u094b\u0928\u093f\u092f\u093e \u0915\u094b \u092f\u0942\u0930\u093f\u092f\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0926\u0932\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e \u0916\u094b \u0926\u0947\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964\u00a0<\/span>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u0932\u0917\u092d\u0917<\/span><b> 50% \u0928\u0935\u091c\u093e\u0924\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u092e\u0943\u0924\u094d\u092f\u0941 <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0907\u0938 \u0930\u094b\u0917 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948, \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937\u0915\u0930 \u0905\u0917\u0930 \u0936\u0940\u0918\u094d\u0930 \u0928\u093f\u0926\u093e\u0928 \u0914\u0930 \u0906\u0915\u094d\u0930\u093e\u092e\u0915 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u0928 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u090f\u0964<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0932\u0915\u094d\u0937\u0923: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0930\u094b\u0917\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u093f\u092e\u094d\u0928\u0932\u093f\u0916\u093f\u0924 \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923 \u0926\u0947\u0916\u0947 \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902: \u0936\u0930\u0940\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u092e\u094b\u0928\u093f\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u0938\u0941\u0938\u094d\u0924\u0940 \u0914\u0930 \u0938\u093e\u0901\u0938 \u0932\u0947\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0924\u0915\u0932\u0940\u092b\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u092a\u093e\u0930\u0902\u092a\u0930\u093f\u0915 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u0915\u0940 \u0938\u0940\u092e\u093e\u090f\u0901: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u092f\u0915\u0943\u0924 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u093e\u0930\u094b\u092a\u0923 \u092a\u094d\u0930\u093e\u092f\u0903 \u090f\u0915\u092e\u093e\u0924\u094d\u0930 \u0926\u0940\u0930\u094d\u0918\u0915\u093e\u0932\u093f\u0915 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948, \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0906\u092e\u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 \u091c\u0940\u0935\u0928 \u0915\u0947 \u0936\u0941\u0930\u0941\u0906\u0924\u0940 \u0926\u094c\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u091a\u093f\u0915\u093f\u0924\u094d\u0938\u0940\u092f \u0938\u092b\u0932\u0924\u093e: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0921\u0949\u0915\u094d\u091f\u0930\u094b\u0902 \u0928\u0947 KJ \u0928\u093e\u092e\u0915 \u090f\u0915 \u092c\u091a\u094d\u091a\u0947 \u0915\u0947 \u091c\u0940\u0928\u094b\u092e \u092e\u0947\u0902 \u0909\u0924\u094d\u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u0928 \u0915\u094b \u0920\u0940\u0915 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f <\/span><b>&#8220;\u0915\u0947-\u090f\u092c\u0947\u2019\u2019 (k-abe)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0928\u093e\u092e\u0915 \u0905\u0928\u0941\u0915\u0942\u0932\u093f\u0924 CRISPR-\u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u091c\u0940\u0928-\u090f\u0921\u093f\u091f\u093f\u0902\u0917\u00a0 \u091a\u093f\u0915\u093f\u0924\u094d\u0938\u093e \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u093f\u092f\u093e\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0932\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0935\u093f\u0924\u0930\u0923: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u091c\u0940\u0928-\u090f\u0921\u093f\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0909\u092a\u0915\u0930\u0923 \u0915\u094b \u092f\u0915\u0943\u0924 \u0924\u0915 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0935\u093f\u0924\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0932\u093f\u092a\u093f\u0921 \u0928\u0948\u0928\u094b\u0915\u0923\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u092e\u093e\u0939\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0925\u093e\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0924\u0940\u0928 \u092c\u093e\u0930 \u0907\u0902\u091c\u0947\u0915\u094d\u0936\u0928 \u0932\u0917\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926, \u092c\u091a\u094d\u091a\u093e \u092a\u094d\u0930\u094b\u091f\u0940\u0928 \u0915\u094b \u0938\u0939\u0928 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u093e \u0925\u093e, \u0909\u0938\u0947 \u0915\u092e \u0926\u0935\u093e \u0915\u0940 \u0916\u0941\u0930\u093e\u0915 \u0915\u0940 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e \u0925\u0940 \u0914\u0930 \u092c\u093f\u0928\u093e \u0915\u093f\u0938\u0940 \u0917\u0902\u092d\u0940\u0930 \u0926\u0941\u0937\u094d\u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935 \u0915\u0947 \u0935\u091c\u0928 \u092c\u0922\u093c\u0928\u093e \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0939\u094b \u0917\u092f\u093e\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>FDA \u0905\u0928\u0941\u092e\u094b\u0926\u0928:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> U.S. FDA \u0928\u0947 \u0907\u0938 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u0917\u0924 \u091a\u093f\u0915\u093f\u0924\u094d\u0938\u093e \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0906\u092a\u093e\u0924\u0915\u093e\u0932\u0940\u0928 \u0938\u094d\u0935\u0940\u0915\u0943\u0924\u093f \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0940, \u091c\u094b \u0926\u0941\u0930\u094d\u0932\u092d \u0930\u094b\u0917 \u092a\u094d\u0930\u092c\u0902\u0927\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u091c\u0940\u0928-\u090f\u0921\u093f\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0915\u0940 \u092c\u0922\u093c\u0924\u0940 \u0938\u094d\u0935\u0940\u0915\u0943\u0924\u093f \u0915\u094b \u0909\u091c\u093e\u0917\u0930 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><b>\u0938\u092b\u0932\u0924\u093e \u0915\u093e \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935<\/b><\/h4>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0907\u0928-\u0935\u093f\u0935\u094b \u090f\u0921\u093f\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0915\u0940 \u0928\u0948\u0926\u093e\u0928\u093f\u0915 \u200b\u200b\u0938\u092b\u0932\u0924\u093e: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u092f\u0939 \u092a\u0939\u0932\u093e \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u0917\u0924 \u0907\u0928-\u0935\u093f\u0935\u094b \u091c\u0940\u0928-\u090f\u0921\u093f\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u0925\u093e, \u091c\u094b \u0938\u0940\u0927\u0947 \u092e\u093e\u0928\u0935 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0915\u0947 \u0905\u0902\u0926\u0930 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0905\u0928\u0941\u0915\u0942\u0932\u093f\u0924 \u0925\u0947\u0930\u0947\u092a\u0940:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u092f\u0939 \u0939\u091c\u093e\u0930\u094b\u0902 \u0926\u0941\u0930\u094d\u0932\u092d \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0930\u094b\u0917\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u0915\u093e \u092e\u093e\u0930\u094d\u0917 \u092a\u094d\u0930\u0936\u0938\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u0939\u093e\u0901 \u0905\u0902\u0917 \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u093e\u0930\u094b\u092a\u0923 \u092f\u093e \u0906\u091c\u0940\u0935\u0928 \u0926\u0935\u093e \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0935\u0930\u094d\u0924\u092e\u093e\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u090f\u0915\u092e\u093e\u0924\u094d\u0930 \u0935\u093f\u0915\u0932\u094d\u092a \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0938\u091f\u0940\u0915 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0932\u093f\u092a\u093f\u0921 \u0928\u0948\u0928\u094b\u0915\u0923\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0928\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u0915\u094d\u0937\u093e \u091c\u091f\u093f\u0932\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0915\u094b \u0909\u0924\u094d\u092a\u094d\u0930\u0947\u0930\u093f\u0924 \u0915\u093f\u090f \u092c\u093f\u0928\u093e \u092f\u0915\u0943\u0924 \u0924\u0915 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0914\u0930 \u0938\u091f\u0940\u0915 \u0935\u093f\u0924\u0930\u0923 \u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e\u0964<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><b>\u091c\u0940\u0928 \u090f\u0921\u093f\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0925\u0947\u0930\u0947\u092a\u0940 (Gene Editing Therapy) \u0915\u094d\u092f\u093e \u0939\u0948?<\/b><\/h4>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u091c\u0940\u0928 \u090f\u0921\u093f\u091f\u093f\u0902\u0917\u00a0 \u0915\u094b \u0925\u0947\u0930\u0947\u092a\u0940 \u090f\u0915 \u0924\u0930\u0939 \u0915\u093e \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0930\u094b\u0917 \u0915\u0947 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u091c\u093f\u092e\u094d\u092e\u0947\u0926\u093e\u0930 \u0926\u094b\u0937\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u091c\u0940\u0928 \u0915\u094b \u0920\u0940\u0915 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f DNA \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u0928 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u092f\u0939 \u091c\u0940\u0928 \u0925\u0947\u0930\u0947\u092a\u0940 \u0938\u0947 \u0905\u0932\u0917 \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0906\u092e\u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 \u092e\u094c\u091c\u0942\u0926\u093e \u091c\u0940\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0926\u0932\u093e\u0935 \u0915\u093f\u090f \u092c\u093f\u0928\u093e \u090f\u0915 \u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u091c\u0940\u0928 \u091c\u094b\u0921\u093c\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u093e \u0909\u092a\u0915\u0930\u0923: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0938\u092c\u0938\u0947 \u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u0909\u092a\u0915\u0930\u0923 CRISPR-Cas9 \u0939\u0948, \u091c\u094b \u0926\u094b\u0937\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 DNA \u0905\u0928\u0941\u0915\u094d\u0930\u092e\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0915\u093e\u091f\u0928\u0947 \u0914\u0930 \u092c\u0926\u0932\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f <\/span><b>\u0906\u0923\u0935\u093f\u0915 \u0915\u0948\u0902\u091a\u0940 (<\/b><b>Molecular Scissors<\/b><b>)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><b>\u091c\u0940\u0928 \u0925\u0947\u0930\u0947\u092a\u0940 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930<\/b><\/h4>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><b>\u0932\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0938\u0947\u0932 \u0915\u0947 \u0906\u0927\u093e\u0930 \u092a\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930<\/b><\/h4>\n<span class=\"vc_green_button\"><\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<h4><b>\u092a\u0939\u0932\u0942<\/b><\/h4>\n<\/td>\n<td>\n<h4><b>\u0938\u094b\u092e\u0947\u091f\u093f\u0915 \u091c\u0940\u0928 \u0925\u0947\u0930\u0947\u092a\u0940<\/b><\/h4>\n<h4><b>\u00a0(<\/b><b>Somatic Gene Therapy<\/b><b>)<\/b><\/h4>\n<\/td>\n<td>\n<h4><b>\u091c\u0930\u094d\u092e\u0932\u093e\u0907\u0928 \u091c\u0940\u0928 \u0925\u0947\u0930\u0947\u092a\u0940<\/b><\/h4>\n<h4><b>\u00a0(Germline Gene Therapy)<\/b><\/h4>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><b>\u0932\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e\u090f\u0902<\/b><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u0938\u094b\u092e\u0947\u091f\u093f\u0915 \u091c\u0940\u0928 \u0925\u0947\u0930\u0947\u092a\u0940 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0915\u0940 \u0917\u0948\u0930-\u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902, \u091c\u0948\u0938\u0947 \u092f\u0915\u0943\u0924 \u092f\u093e \u0930\u0915\u094d\u0924 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902 \u0915\u094b \u0932\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/span><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u091c\u0930\u094d\u092e\u0932\u093e\u0907\u0928 \u091c\u0940\u0928 \u0925\u0947\u0930\u0947\u092a\u0940 \u091c\u0928\u0928 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902 \u0915\u094b \u0932\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0936\u0941\u0915\u094d\u0930\u093e\u0923\u0941 \u092f\u093e \u0905\u0902\u0921\u093e\u0923\u0941 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e\u090f\u0901 \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><b>\u0906\u0928\u0941\u0935\u093e\u0902\u0936\u093f\u0915\u0924\u093e<\/b><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u0938\u094b\u092e\u0947\u091f\u093f\u0915 \u0938\u0947\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093f\u090f \u0917\u090f \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u0928 \u092d\u093e\u0935\u0940 \u092a\u0940\u0922\u093c\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0924\u0915 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u092a\u0939\u0941\u0901\u091a\u0924\u0947\u0964<\/span><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u0928 \u0935\u0902\u0936\u093e\u0928\u0941\u0917\u0924 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0924\u0925\u093e \u0938\u0902\u0924\u093e\u0928\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u093e\u0902\u0924\u0930\u093f\u0924 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><b>\u091a\u093f\u0915\u093f\u0924\u094d\u0938\u0940\u092f \u0938\u0940\u092e\u093e\u090f\u00a0<\/b><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u0907\u0938\u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0930\u094b\u0902 \u092f\u093e \u092c\u0940\u092e\u093e\u0930\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u092a\u0940\u0921\u093c\u093f\u0924 \u092e\u094c\u091c\u0942\u0926\u093e \u0930\u094b\u0917\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u0907\u0938\u0915\u093e \u0909\u0926\u094d\u0926\u0947\u0936\u094d\u092f \u092d\u093e\u0935\u0940 \u092a\u0940\u0922\u093c\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0930\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u092c\u091a\u093e\u0928\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><b>\u0928\u0948\u0924\u093f\u0915 \u0938\u094d\u0935\u0940\u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0924\u093e<\/b><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u0938\u094b\u092e\u0947\u091f\u093f\u0915 \u091c\u0940\u0928 \u0925\u0947\u0930\u0947\u092a\u0940 \u0915\u094b \u0935\u093f\u0936\u094d\u0935 \u0938\u094d\u0924\u0930 \u092a\u0930 \u0928\u0948\u0926\u093e\u0928\u093f\u0915 \u200b\u200b\u0905\u092d\u094d\u092f\u093e\u0938 \u092e\u0947\u0902 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092a\u0915 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0938\u094d\u0935\u0940\u0915\u093e\u0930 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0907\u0938\u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u091c\u0930\u094d\u092e\u0932\u093e\u0907\u0928 \u091c\u0940\u0928 \u0925\u0947\u0930\u0947\u092a\u0940 \u0928\u0948\u0924\u093f\u0915 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0935\u093f\u0935\u093e\u0926\u093e\u0938\u094d\u092a\u0926 \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0935\u0930\u094d\u0924\u092e\u093e\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0908 \u0926\u0947\u0936\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u092c\u0902\u0927\u093f\u0924 \u0939\u0948\u0964<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><b>\u091c\u094b\u0916\u093f\u092e \u0938\u094d\u0924\u0930<\/b><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u0907\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0905\u0928\u092a\u0947\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0926\u0940\u0930\u094d\u0918\u0915\u093e\u0932\u093f\u0915 \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e\u094b\u0902 \u0915\u093e \u091c\u094b\u0916\u093f\u092e \u0915\u092e \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948, \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u0928 \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f \u0915\u094b \u0939\u0940 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/span><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u0907\u0938\u092e\u0947\u0902 \u091c\u094b\u0916\u093f\u092e \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0939\u0948, \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u0905\u0928\u092a\u0947\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u0928 \u092d\u093e\u0935\u0940 \u092a\u0940\u0922\u093c\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0938\u094d\u0925\u093e\u092f\u0940 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><b>\u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923<\/b><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u091c\u0940\u0928 \u0938\u0902\u092f\u094b\u091c\u0928 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0915\u0947 \u0938\u093f\u0915\u0932 \u0938\u0947\u0932 \u090f\u0928\u0940\u092e\u093f\u092f\u093e, \u0939\u0940\u092e\u094b\u092b\u0940\u0932\u093f\u092f\u093e \u0914\u0930 \u0932\u094d\u092f\u0942\u0915\u0947\u092e\u093f\u092f\u093e \u0915\u093e \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930\u0964<\/span><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u092d\u094d\u0930\u0942\u0923 \u0905\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u092e\u0947\u0902 \u2018\u091f\u0947-\u0938\u0948\u0915\u2019 (<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Tay-Sachs<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">), \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915 \u092b\u093e\u0907\u092c\u094d\u0930\u094b\u0938\u093f\u0938 (<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">cystic fibrosis<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">) \u092f\u093e \u2018\u0939\u0902\u091f\u093f\u0902\u0917\u091f\u0928 \u0930\u094b\u0917\u2019 (<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Huntington\u2019s disease<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">) \u0915\u093e \u0938\u0902\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930\u0964<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/span>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><b>\u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e \u0915\u0947 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928 \u0915\u0947 \u0906\u0927\u093e\u0930 \u092a\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930: \u0907\u0928-\u0935\u093f\u0935\u094b (In-Vivo) \u0914\u0930 \u090f\u0915\u094d\u0938-\u0935\u093f\u0935\u094b (Ex-Vivo) \u0925\u0947\u0930\u0947\u092a\u0940<\/b><\/h4>\n<span class=\"vc_green_button\"><\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<h4><b>\u092a\u0939\u0932\u0942<\/b><\/h4>\n<\/td>\n<td>\n<h4><b>\u0907\u0928-\u0935\u093f\u0935\u094b \u091c\u0940\u0928 \u0925\u0947\u0930\u0947\u092a\u0940<\/b><\/h4>\n<\/td>\n<td>\n<h4><b>\u090f\u0915\u094d\u0938-\u0935\u093f\u0935\u094b \u091c\u0940\u0928 \u0925\u0947\u0930\u0947\u092a\u0940<\/b><\/h4>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><b>\u092a\u0930\u093f\u092d\u093e\u0937\u093e<\/b><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u091c\u0940\u0928 \u090f\u0921\u093f\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0938\u0940\u0927\u0947 \u0930\u094b\u0917\u0940 \u0915\u0947 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0915\u0947 \u0905\u0902\u0926\u0930 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u091c\u0940\u0928 \u090f\u0921\u093f\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0930\u094b\u0917\u0940 \u0915\u0947 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0938\u0947 \u0928\u093f\u0915\u093e\u0932\u0940 \u0917\u0908 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902 \u092a\u0930 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0939\u0930 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><b>\u092a\u094d\u0930\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e<\/b><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u091a\u093f\u0915\u093f\u0924\u094d\u0938\u0940\u092f \u091c\u0940\u0928 \u092f\u093e \u091c\u0940\u0928-\u090f\u0921\u093f\u091f\u093f\u0902\u0917\u00a0 \u0909\u092a\u0915\u0930\u0923 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0932\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u090a\u0924\u0915\u094b\u0902 \u0924\u0915 \u092a\u0939\u0941\u0901\u091a\u093e\u090f \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/span><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917\u0936\u093e\u0932\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0902\u0936\u094b\u0927\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u092b\u093f\u0930 \u0930\u094b\u0917\u0940 \u0915\u0947 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0941\u0928\u0903 \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><b>\u0938\u092e\u092f \u0914\u0930 \u091c\u091f\u093f\u0932\u0924\u093e<\/b><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u092f\u0939 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e \u0928\u093f\u0937\u094d\u0915\u0930\u094d\u0937\u0923 \u0914\u0930 \u092a\u0941\u0928\u0903\u092a\u094d\u0930\u0935\u0947\u0936 \u0938\u0947 \u092c\u091a\u0915\u0930 \u0938\u092e\u0917\u094d\u0930 \u0938\u092e\u092f \u0914\u0930 \u091c\u091f\u093f\u0932\u0924\u093e \u0915\u094b \u0915\u092e \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e \u092a\u0943\u0925\u0915\u094d\u0915\u0930\u0923, \u0938\u0902\u0935\u0930\u094d\u0926\u094d\u0927\u0928 \u0914\u0930 \u092a\u0941\u0928\u0903\u092a\u094d\u0930\u0935\u0947\u0936 \u0915\u0940 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u092f\u0939 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u091c\u091f\u093f\u0932 \u0939\u0948\u0964<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><b>\u0935\u093f\u0924\u0930\u0923 \u0935\u093f\u0927\u093f<\/b><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u0932\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u090a\u0924\u0915 \u0935\u093f\u0924\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u093e\u092f\u0930\u0932 \u0935\u0947\u0915\u094d\u091f\u0930 \u092f\u093e \u0928\u0948\u0928\u094b\u0915\u0923\u094b\u0902 (\u091c\u0948\u0938\u0947- \u0932\u093f\u092a\u093f\u0921) \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u091c\u0940\u0928 \u0938\u092e\u094d\u092e\u093f\u0932\u0928 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u093f\u0924 \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917\u0936\u093e\u0932\u093e \u0935\u094d\u092f\u0935\u0938\u094d\u0925\u093e \u092e\u0947\u0902 \u2018\u0907\u0932\u0947\u0915\u094d\u091f\u094d\u0930\u094b\u092a\u094b\u0930\u0947\u0936\u0928\u2019 \u092f\u093e \u2018\u0935\u093e\u092f\u0930\u0932 \u0935\u0948\u0915\u094d\u091f\u0930\u2019 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><b>\u090a\u0924\u0915 \u0924\u0915 \u092a\u0939\u0941\u0901\u091a<\/b><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u092f\u0939 \u0909\u0928 \u090a\u0924\u0915\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u092c\u0938\u0947 \u0909\u092a\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0928 \u0924\u0915 \u0936\u0930\u0940\u0930 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0939\u0930 \u092a\u0939\u0941\u0901\u091a\u0928\u093e \u092f\u093e \u0909\u0928\u094d\u0939\u0947\u0902 \u0938\u0902\u0936\u094b\u0927\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u093e \u0915\u0920\u093f\u0928 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u0930\u0915\u094d\u0924 \u092f\u093e \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0930\u0915\u094d\u0937\u093e \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0909\u092a\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u091c\u093f\u0928\u094d\u0939\u0947\u0902 \u0906\u0938\u093e\u0928\u0940 \u0938\u0947 \u0928\u093f\u0915\u093e\u0932\u093e \u0914\u0930 \u092a\u0941\u0928\u0903 \u0938\u0902\u091a\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><b>\u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923<\/b><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u0936\u093f\u0936\u0941 KJ \u092e\u0947\u0902 CPS-1 \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u0915\u0947 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f CRISPR \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917 \u0938\u0940\u0927\u0947 \u092f\u0915\u0943\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e\u0964<\/span><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u0915\u0948\u0902\u0938\u0930 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f CAR-T \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e \u0925\u0947\u0930\u0947\u092a\u0940 \u092e\u0947\u0902 T-\u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902 \u0915\u093e ex-vivo \u0938\u0902\u0936\u094b\u0927\u0928 \u0936\u093e\u092e\u093f\u0932 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p style=\"text-align: justify;\"><\/span>\n<span class=\"vc_green_button\"><\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<h4><b>\u091c\u0940\u0928 \u0925\u0947\u0930\u0947\u092a\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u0924\u0948\u092f\u093e\u0930\u0940<\/b><\/h4>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400; text-align: justify;\" aria-level=\"1\"><b>\u0928\u0940\u0924\u093f\u0917\u0924 \u0922\u093e\u0901\u091a\u093e:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0928\u0947 \u091c\u0940\u0928 \u0925\u0947\u0930\u0947\u092a\u0940 \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0914\u0930 \u0928\u0948\u0926\u093e\u0928\u093f\u0915 \u200b\u200b\u092a\u0930\u0940\u0915\u094d\u0937\u0923\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u092e\u0938\u094c\u0926\u093e \u0926\u093f\u0936\u093e-\u0928\u093f\u0930\u094d\u0926\u0947\u0936 \u091c\u093e\u0930\u0940 \u0915\u093f\u090f \u0939\u0948\u0902\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400; text-align: justify;\" aria-level=\"1\"><b>\u092c\u0941\u0928\u093f\u092f\u093e\u0926\u0940 \u0922\u093e\u0901\u091a\u093e:<\/b> <b>CSIR- \u0907\u0902\u0938\u094d\u091f\u093f\u091f\u094d\u092f\u0942\u091f \u0911\u092b \u091c\u0940\u0928\u094b\u092e\u093f\u0915\u094d\u0938 \u090f\u0902\u0921 \u0907\u0902\u091f\u0940\u0917\u094d\u0930\u0947\u091f\u093f\u0935 \u092c\u093e\u092f\u094b\u0932\u0949\u091c\u0940 (CSIR-IGIB), <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0907\u0902\u091f\u0930\u0928\u0947\u0936\u0928\u0932 \u0938\u0947\u0902\u091f\u0930 \u092b\u0949\u0930 \u091c\u0947\u0928\u0947\u091f\u093f\u0915 \u0907\u0902\u091c\u0940\u0928\u093f\u092f\u0930\u093f\u0902\u0917 \u090f\u0902\u0921 \u092c\u093e\u092f\u094b\u091f\u0947\u0915\u094d\u0928\u094b\u0932\u0949\u091c\u0940 (ICGEB), \u0914\u0930 <\/span><b>\u0928\u0947\u0936\u0928\u0932 \u0907\u0902\u0938\u094d\u091f\u093f\u091f\u094d\u092f\u0942\u091f \u0911\u092b \u0939\u0947\u0932\u094d\u0925 (NIH) <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u092a\u094b\u0937\u093f\u0924 \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917\u0936\u093e\u0932\u093e\u090f\u0901, \u091c\u0948\u0938\u0947- \u0909\u092d\u0930\u0924\u0947 \u091c\u0948\u0935 \u092a\u094d\u0930\u094c\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915\u0940 \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u091c\u0940\u0928 \u090f\u0921\u093f\u091f\u093f\u0902\u0917, \u0906\u0923\u0935\u093f\u0915 \u0928\u093f\u0926\u093e\u0928 \u0914\u0930 \u091a\u093f\u0915\u093f\u0924\u094d\u0938\u0940\u092f \u0928\u0935\u093e\u091a\u093e\u0930 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0924\u094d\u092f\u093e\u0927\u0941\u0928\u093f\u0915 \u0905\u0928\u0941\u0938\u0902\u0927\u093e\u0928 \u0915\u0930 \u0930\u0939\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0906\u0917\u0947 \u0915\u0940 \u0930\u093e\u0939: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u094b \u0938\u093e\u0930\u094d\u0935\u091c\u0928\u093f\u0915 \u0928\u093f\u0935\u0947\u0936 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0938\u094d\u0924\u093e\u0930 \u0915\u0930\u0928\u0947, \u092a\u0930\u0940\u0915\u094d\u0937\u0923 \u0905\u0928\u0941\u092e\u094b\u0926\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0924\u0947\u091c\u0940 \u0932\u093e\u0928\u0947 \u0914\u0930 \u0926\u0941\u0930\u094d\u0932\u092d \u092c\u0940\u092e\u093e\u0930\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u0938\u094d\u0924\u0940 \u0938\u094d\u0935\u0926\u0947\u0936\u0940 \u091c\u0940\u0928 \u0925\u0947\u0930\u0947\u092a\u0940 \u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400; text-align: justify;\" aria-level=\"2\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u091c\u0940\u0928\u094b\u092e \u0907\u0902\u0921\u093f\u092f\u093e \u092a\u0930\u093f\u092f\u094b\u091c\u0928\u093e \u0915\u093e \u0935\u0930\u094d\u0924\u092e\u093e\u0928 \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e \u0907\u0938 \u0926\u093f\u0936\u093e \u092e\u0947\u0902 \u090f\u0915 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0917\u0924 \u092f\u094b\u0917\u094d\u092f \u0915\u0926\u092e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/span>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><b>\u0905\u0928\u0941\u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917<\/b><\/h4>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0935\u0930\u094d\u0924\u092e\u093e\u0928 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0938\u093f\u0915\u0932 \u0938\u0947\u0932 \u090f\u0928\u0940\u092e\u093f\u092f\u093e, \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u093f\u0915 \u092b\u093e\u0907\u092c\u094d\u0930\u094b\u0938\u093f\u0938, \u0939\u0940\u092e\u094b\u092b\u093f\u0932\u093f\u092f\u093e, \u0932\u094d\u092f\u0942\u0915\u0947\u092e\u093f\u092f\u093e \u0914\u0930 \u0905\u092c CPS-1 \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0938\u0902\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0905\u0932\u094d\u091c\u093e\u0907\u092e\u0930, \u092a\u093e\u0930\u094d\u0915\u093f\u0902\u0938\u0902\u0938, \u0939\u0943\u0926\u092f \u0930\u094b\u0917 \u0914\u0930 \u0905\u0928\u094d\u092f \u091a\u092f\u093e\u092a\u091a\u092f \u092f\u093e \u0928\u094d\u092f\u0942\u0930\u094b\u0921\u0940\u091c\u0947\u0928\u0947\u0930\u0947\u091f\u093f\u0935 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0930\u094b\u0902 \u091c\u0948\u0938\u0940 \u092c\u0940\u092e\u093e\u0930\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0909\u092d\u0930\u0924\u093e \u0939\u0941\u0906 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0915\u0948\u0902\u0938\u0930 \u0907\u092e\u094d\u092f\u0942\u0928\u094b\u0925\u0947\u0930\u0947\u092a\u0940 \u092e\u0947\u0902, \u091c\u0939\u093e\u0901 \u090f\u0921\u093f\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0938\u0947\u0932 \u091f\u094d\u092f\u0942\u092e\u0930 \u0938\u0947\u0932 \u0915\u094b \u0932\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902 \u0914\u0930 \u0909\u0928\u094d\u0939\u0947\u0902 \u092e\u093e\u0930 \u0926\u0947\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><b>\u0928\u0948\u0924\u093f\u0915 \u0914\u0930 \u0935\u093f\u0928\u093f\u092f\u093e\u092e\u0915 \u092c\u093e\u0927\u093e\u090f\u0901<\/b><\/h4>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0928\u0948\u0924\u093f\u0915 \u091a\u093f\u0902\u0924\u093e\u090f\u0901: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u091c\u0940\u0928 \u090f\u0921\u093f\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0938\u0947 \u0905\u0928\u092a\u0947\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0909\u0924\u094d\u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u0928, \u0926\u0940\u0930\u094d\u0918\u0915\u093e\u0932\u093f\u0915 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e, \u0924\u0925\u093e \u091c\u0930\u094d\u092e\u0932\u093e\u0907\u0928 \u0938\u0902\u0936\u094b\u0927\u0928\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927\u093f\u0924 \u0935\u093f\u0935\u093e\u0926 \u0909\u0924\u094d\u092a\u0928\u094d\u0928 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0915\u093e \u0916\u0924\u0930\u093e \u0930\u0939\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u094b \u092d\u093e\u0935\u0940 \u092a\u0940\u0922\u093c\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0926\u0941\u0930\u0941\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0940 \u0938\u0902\u092d\u093e\u0935\u0928\u093e: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0917\u0948\u0930-\u091a\u093f\u0915\u093f\u0924\u094d\u0938\u0940\u092f \u0938\u0902\u0935\u0930\u094d\u0926\u094d\u0927\u0928 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092a\u094d\u0930\u094c\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915\u0940 \u0915\u0947 \u0938\u0902\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0926\u0941\u0930\u0941\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u094b \u0932\u0947\u0915\u0930 \u092d\u092f \u092c\u0922\u093c \u0930\u0939\u093e \u0939\u0948, \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0915\u093f \u091a\u092f\u0928\u093f\u0924 \u0932\u0915\u094d\u0937\u0923\u094b\u0902 \u0935\u093e\u0932\u0947 <\/span><b>\u2018\u0921\u093f\u091c\u093e\u0907\u0928\u0930 \u092c\u0947\u092c\u0940\u091c\u2019 (Designer Babies) <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u092c\u0928\u093e\u0928\u093e, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u0938\u093e\u092e\u093e\u091c\u093f\u0915-\u0928\u0948\u0924\u093f\u0915 \u0914\u0930 \u0928\u094d\u092f\u093e\u092f \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927\u0940 \u091a\u093f\u0902\u0924\u093e\u090f\u0901 \u092c\u0922\u093c \u0930\u0939\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0928\u093f\u092f\u093e\u092e\u0915 \u0928\u093f\u0930\u0940\u0915\u094d\u0937\u0923:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0907\u0938 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093e, \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u0915\u093e\u0930\u093f\u0924\u093e \u0914\u0930 \u091c\u0935\u093e\u092c\u0926\u0947\u0939\u0940 \u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u0916\u094d\u0924 \u0928\u093f\u092f\u093e\u092e\u0915 \u0922\u093e\u0901\u091a\u0947 \u0915\u0940 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948, \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937\u0924\u0903 \u091c\u092c \u0928\u0935\u091c\u093e\u0924 \u0936\u093f\u0936\u0941\u0913\u0902 \u091c\u0948\u0938\u0940 \u0938\u0941\u092d\u0947\u0926\u094d\u092f \u0906\u092c\u093e\u0926\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0907\u0938\u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0935\u0948\u0936\u094d\u0935\u093f\u0915 \u0935\u093f\u091a\u0932\u0928: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u091c\u092c\u0915\u093f \u0905\u092e\u0947\u0930\u093f\u0915\u093e \u0914\u0930 \u091a\u0940\u0928 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0926\u0947\u0936 \u092a\u0930\u0940\u0915\u094d\u0937\u0923 \u0914\u0930 \u0905\u0928\u0941\u092e\u094b\u0926\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0917\u094d\u0930\u0923\u0940 \u0939\u0948\u0902, \u0915\u0908 \u0926\u0947\u0936 \u0926\u0940\u0930\u094d\u0918\u0915\u093e\u0932\u093f\u0915 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093e \u0921\u0947\u091f\u093e \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u0914\u0930 \u0905\u0928\u0938\u0941\u0932\u091d\u0947 \u0928\u0948\u0924\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0939\u0935\u093e\u0932\u093e \u0926\u0947\u0924\u0947 \u0939\u0941\u090f \u0938\u0924\u0930\u094d\u0915 \u092c\u0928\u0947 \u0939\u0941\u090f \u0939\u0948\u0902\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0932\u093e\u0917\u0924 \u0914\u0930 \u092a\u0939\u0941\u0901\u091a: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u091c\u0940\u0928 \u0925\u0947\u0930\u0947\u092a\u0940 \u0905\u0924\u094d\u092f\u0927\u093f\u0915 \u092e\u0939\u0902\u0917\u0940 \u0939\u0948\u0902, \u091c\u094b \u0938\u092e\u0943\u0926\u094d\u0927 \u0906\u092c\u093e\u0926\u0940 \u0924\u0915 \u092a\u0939\u0941\u0901\u091a \u0915\u094b \u0938\u0940\u092e\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902 \u0914\u0930 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0938\u0947\u0935\u093e \u0905\u0938\u092e\u093e\u0928\u0924\u093e \u0915\u094b \u092c\u0922\u093c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0935\u0939\u0928\u0940\u092f\u0924\u093e \u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u093e \u090f\u0915 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0928\u0940\u0924\u093f\u0917\u0924 \u091a\u0941\u0928\u094c\u0924\u0940 \u092c\u0928\u0940 \u0939\u0941\u0908 \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><b>\u0928\u093f\u0937\u094d\u0915\u0930\u094d\u0937<\/b><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-weight: 400;\">CPS-1 \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u0938\u0947 \u092a\u0940\u0921\u093c\u093f\u0924 \u0936\u093f\u0936\u0941 \u0915\u094b \u092c\u091a\u093e\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u2018\u091c\u0940\u0928-\u090f\u0921\u093f\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0925\u0947\u0930\u0947\u092a\u0940\u2019 \u0915\u0940 \u0938\u092b\u0932\u0924\u093e \u0928\u0947 \u0938\u091f\u0940\u0915 \u091a\u093f\u0915\u093f\u0924\u094d\u0938\u093e \u092e\u0947\u0902 \u090f\u0915 \u092a\u0930\u093f\u0935\u0930\u094d\u0924\u0928\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f \u0915\u093f\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0928\u0948\u0924\u093f\u0915 \u0938\u093e\u0935\u0927\u093e\u0928\u0940 \u0914\u0930 \u0935\u093f\u0928\u093f\u092f\u093e\u092e\u0915 \u0938\u094d\u092a\u0937\u094d\u091f\u0924\u093e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925, \u0910\u0938\u0947 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u0917\u0924 \u091c\u0940\u0928\u094b\u092e\u093f\u0915 \u0939\u0938\u094d\u0924\u0915\u094d\u0937\u0947\u092a \u092d\u093e\u0930\u0924 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0926\u0947\u0936\u094b\u0902 \u0938\u0939\u093f\u0924 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0938\u0947\u0935\u093e \u0915\u0947 \u092d\u0935\u093f\u0937\u094d\u092f \u092e\u0947\u0902 \u0915\u094d\u0930\u093e\u0902\u0924\u093f \u0932\u093e \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0938\u0902\u0926\u0930\u094d\u092d \u0935\u093f\u0936\u094d\u0935 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u0939\u0932\u0940 \u092c\u093e\u0930, \u0905\u092e\u0947\u0930\u093f\u0915\u0940 \u0936\u094b\u0927\u0915\u0930\u094d\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0928\u0947 CRISPR-\u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u091c\u0940\u0928 \u090f\u0921\u093f\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0915\u093e \u0938\u092b\u0932\u0924\u093e\u092a\u0942\u0930\u094d\u0935\u0915 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0915\u0947 KJ \u0928\u093e\u092e\u0915 \u090f\u0915 \u092c\u091a\u094d\u091a\u0947 \u0915\u093e \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u0915\u093f\u092f\u093e, \u091c\u094b \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u093e\u092e\u0949\u092f\u0932 \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u0947\u091f \u0938\u093f\u0902\u0925\u0947\u091f\u0947\u0938 1 (CPS-1) \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u0938\u0947 \u092a\u0940\u0921\u093c\u093f\u0924 \u0925\u093e, \u091c\u094b \u090f\u0915 \u091c\u093e\u0928\u0932\u0947\u0935\u093e \u0906\u0928\u0941\u0935\u0902\u0936\u093f\u0915 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0930 \u0939\u0948\u0964 CPS-1 \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0930\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092c\u093e\u092e\u0949\u092f\u0932 \u092b\u0949\u0938\u094d\u092b\u0947\u091f \u0938\u093f\u0902\u0925\u0947\u091f\u0947\u0938 1 (CPS-1) \u0915\u0940 \u0915\u092e\u0940 \u090f\u0915 \u0926\u0941\u0930\u094d\u0932\u092d \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928&hellip; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/current-affairs\/gene-editing-therapy\/\">Continue reading <span class=\"screen-reader-text\">\u091c\u0940\u0928 \u090f\u0921\u093f\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0925\u0947\u0930\u0947\u092a\u0940<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":37,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4818],"tags":[],"paper":[4828],"subject":[4836],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120385"}],"collection":[{"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/37"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=120385"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120385\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":120388,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/120385\/revisions\/120388"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=120385"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=120385"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=120385"},{"taxonomy":"paper","embeddable":true,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/paper?post=120385"},{"taxonomy":"subject","embeddable":true,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/subject?post=120385"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}