{"id":124761,"date":"2025-09-23T15:58:46","date_gmt":"2025-09-23T10:28:46","guid":{"rendered":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/?p=124761"},"modified":"2025-09-23T15:58:46","modified_gmt":"2025-09-23T10:28:46","slug":"supercomputers","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/current-affairs\/supercomputers\/","title":{"rendered":"\u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930"},"content":{"rendered":"<h4 style=\"text-align: justify;\"><b>\u0938\u0902\u0926\u0930\u094d\u092d<\/b><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u0939\u093e\u0932 \u0939\u0940 \u092e\u0947\u0902, \u091c\u0930\u094d\u092e\u0928\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 <\/span><b>\u091c\u0941\u092a\u093f\u091f\u0930 (JUPITER) <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u092f\u0942\u0930\u094b\u092a \u0915\u093e \u092a\u0939\u0932\u093e <\/span><b>\u090f\u0915\u094d\u0938\u093e\u0938\u094d\u0915\u0947\u0932 \u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u092c\u0928\u093e\u0964<\/span><\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><b>\u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0930\u0947 \u092e\u0947\u0902<\/b><\/h4>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u090f\u0915 \u0905\u0924\u094d\u092f\u0927\u093f\u0915 \u0909\u0928\u094d\u0928\u0924 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u093f\u0902\u0917 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0947<\/span><b> \u0905\u0924\u094d\u092f\u0902\u0924 \u092c\u0921\u093c\u0947 \u092a\u0948\u092e\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947, \u091c\u091f\u093f\u0932 \u090f\u0935\u0902 \u0917\u0923\u0928\u093e-\u0917\u0939\u0928 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u094b\u0902 <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0915\u094b \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0921\u093f\u091c\u093e\u0907\u0928 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0928\u094d\u0939\u0947\u0902 \u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u0915\u0941\u0936\u0932\u0924\u093e\u092a\u0942\u0930\u094d\u0935\u0915 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0947\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u092e\u0942\u0932 \u0938\u093f\u0926\u094d\u0927\u093e\u0902\u0924- \u092a\u0948\u0930\u0947\u0932\u0932 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u093f\u0902\u0917 (<\/b><b>Parallel Computing<\/b><b>):<\/b> <b>\u0938\u093f\u0902\u0917\u0932 \u092a\u094d\u0930\u094b\u0938\u0947\u0938\u0930<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u092a\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930 \u0930\u0939\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928 \u092a\u0930, \u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u090f\u0915 \u0938\u093e\u0925 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947<\/span><b> \u0939\u091c\u093e\u0930\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0932\u0947\u0915\u0930 \u0932\u093e\u0916\u094b\u0902 \u092a\u094d\u0930\u094b\u0938\u0947\u0938\u0930 (CPU \u090f\u0935\u0902 GPU) \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917 <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/span>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u092f\u0939 <\/span><b>\u092a\u0948\u0930\u0947\u0932\u0932 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0906\u0930\u094d\u0915\u093f\u091f\u0947\u0915\u094d\u091a\u0930 <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0938\u092e\u0938\u094d\u092f\u093e \u0915\u0947 \u091b\u094b\u091f\u0947 \u0939\u093f\u0938\u094d\u0938\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0938\u094d\u0935\u0924\u0902\u0924\u094d\u0930 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0939\u0932 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0905\u0928\u0941\u092e\u0924\u093f \u0926\u0947\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0915\u0947 \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0924\u0947\u091c \u090f\u0935\u0902 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0915\u0941\u0936\u0932 \u0917\u0923\u0928\u093e \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u090f\u0915\u0924\u094d\u0930\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><b>\u0938\u0902\u0930\u091a\u0928\u093e \u090f\u0935\u0902 \u0918\u091f\u0915<\/b>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><b>\u092a\u094d\u0930\u094b\u0938\u0947\u0938\u0930: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">CPU \u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u092c\u0902\u0927\u0928 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u091c\u092c\u0915\u093f <\/span><b>GPU \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915 \u0938\u093f\u092e\u0941\u0932\u0947\u0936\u0928 <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u092e\u0947\u0902 \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0940 \u091c\u093e\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 <\/span><b>\u0917\u0923\u093f\u0924\u0940\u092f \u0938\u0902\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e\u0913\u0902 <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0915\u094b \u0915\u0941\u0936\u0932\u0924\u093e\u092a\u0942\u0930\u094d\u0935\u0915 \u0938\u0902\u0938\u093e\u0927\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><b>\u0928\u094b\u0921\u094d\u0938: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u092e\u0947\u092e\u094b\u0930\u0940 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092a\u094d\u0930\u094b\u0938\u0947\u0938\u0930 \u0915\u0947 \u0938\u092e\u0942\u0939 \u091b\u094b\u091f\u0940 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0907\u0915\u093e\u0907\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u091c\u092c\u0915\u093f <\/span><b>\u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u091c\u093e\u0930\u094b\u0902 \u0928\u094b\u0921\u094d\u0938 <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><b>\u0939\u093e\u0908-\u0938\u094d\u092a\u0940\u0921 \u0928\u0947\u091f\u0935\u0930\u094d\u0915: \u0928\u094b\u0921\u094d\u0938 \u0905\u0932\u094d\u091f\u094d\u0930\u093e-\u092b\u093e\u0938\u094d\u091f \u0921\u0947\u091f\u093e \u0932\u093f\u0902\u0915<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0915\u0947 \u092e\u093e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947 \u0906\u092a\u0938 \u092e\u0947\u0902 \u091c\u0941\u0921\u093c\u0947 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092c\u093e\u0927 <\/span><b>\u0921\u0947\u091f\u093e \u090f\u0915\u094d\u0938\u091a\u0947\u0902\u091c<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0938\u0902\u092d\u0935 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><b>\u092e\u0947\u092e\u094b\u0930\u0940 \u090f\u0935\u0902 \u0938\u094d\u091f\u094b\u0930\u0947\u091c: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0928\u094b\u0921 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u0940\u092f \u092e\u0947\u092e\u094b\u0930\u0940 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948, \u090f\u0935\u0902 \u092c\u0921\u093c\u0947 \u092a\u0948\u092e\u093e\u0928\u0947 \u092a\u0930 \u0938\u094d\u091f\u094b\u0930\u0947\u091c \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e<\/span><b> \u092a\u0947\u091f\u093e\u092c\u093e\u0907\u091f\u094d\u0938 \u0921\u0947\u091f\u093e <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0915\u094b \u0938\u0902\u092d\u093e\u0932\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 <\/span><b>\u0939\u091c\u093e\u0930\u094b\u0902 \u0928\u094b\u0921\u094d\u0938<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u092e\u0947\u0902 \u0935\u094d\u092f\u0935\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 <\/span><b>\u0930\u0940\u0921\/\u0930\u093e\u0907\u091f \u0911\u092a\u0930\u0947\u0936\u0928<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><b>\u0915\u0942\u0932\u093f\u0902\u0917 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0909\u091a\u094d\u091a \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0938\u0947 \u0905\u0924\u094d\u092f\u0927\u093f\u0915 \u090a\u0937\u094d\u092e\u093e \u0909\u0924\u094d\u092a\u0928\u094d\u0928 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f <\/span><b>\u0932\u093f\u0915\u094d\u0935\u093f\u0921 \u0907\u092e\u0930\u094d\u0936\u0928, \u0935\u093e\u091f\u0930 \u092a\u093e\u0907\u092a\u094d\u0938, \u0911\u0930 \u0930\u0947\u092b\u094d\u0930\u093f\u091c\u0930\u0947\u0936\u0928 \u092f\u0942\u0928\u093f\u091f\u094d\u0938 <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0915\u0940 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><b>\u0935\u093f\u0926\u094d\u092f\u0941\u0924 \u0906\u092a\u0942\u0930\u094d\u0924\u093f:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u090f\u0915 \u091b\u094b\u091f\u0947 \u0936\u0939\u0930 \u0915\u0947 \u092c\u0930\u093e\u092c\u0930 \u092e\u0947\u0917\u093e\u0935\u093e\u091f \u0935\u093f\u0926\u094d\u092f\u0941\u0924 \u0915\u0940 \u0916\u092a\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u091c\u093f\u0938\u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f <\/span><b>\u0915\u0941\u0936\u0932 \u092c\u093f\u091c\u0932\u0940 \u0935\u093f\u0924\u0930\u0923 \u0915\u0940 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><b>\u0938\u0949\u092b\u094d\u091f\u0935\u0947\u092f\u0930 \u090f\u0935\u0902 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f \u092a\u094d\u0930\u092c\u0902\u0927\u0928<\/b>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><b>\u092a\u0948\u0930\u0932\u0932 \u092a\u094d\u0930\u094b\u0917\u094d\u0930\u093e\u092e\u093f\u0902\u0917: \u092e\u0948\u0938\u0947\u091c \u092a\u093e\u0938\u093f\u0902\u0917 \u0907\u0902\u091f\u0930\u092b\u0947\u0938 (MPI) <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u090f\u0935\u0902 <\/span><b>OpenMP \u091c\u0948\u0938\u0940 \u0932\u0948\u0917\u094d\u0935\u0947\u091c, \u092a\u094d\u0930\u094b\u0938\u0947\u0938\u0930\u094b\u0902<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0936\u0947\u0921\u094d\u092f\u0942\u0932 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><b>\u0932\u094b\u0921 \u0938\u0902\u0924\u0941\u0932\u0928: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u090f\u0932\u094d\u0917\u094b\u0930\u093f\u0926\u092e \u0915\u092e\u094d\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0947\u0936\u0928\u0932 \u0932\u094b\u0921 \u0915\u093e \u0938\u092e\u093e\u0928 \u0935\u093f\u0924\u0930\u0923 \u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u0928\u093f\u0937\u094d\u0915\u094d\u0930\u093f\u092f \u092a\u094d\u0930\u094b\u0938\u0947\u0938\u0930 \u0938\u0947 \u092c\u091a\u093e \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><b>\u0915\u093e\u0930\u094d\u092f \u0936\u0947\u0921\u094d\u092f\u0942\u0932\u093f\u0902\u0917: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0909\u092a\u092f\u094b\u0917\u0915\u0930\u094d\u0924\u093e \u0926\u0942\u0930\u0938\u094d\u0925 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u2018\u0935\u0930\u094d\u0915 \u0938\u094d\u0915\u094d\u0930\u093f\u092a\u094d\u091f\u2019 \u0938\u092c\u092e\u093f\u091f \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u091c\u093f\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0917\u0923\u0928\u093e \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927\u0940 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e\u090f\u0901 \u0928\u093f\u0930\u094d\u0926\u093f\u0937\u094d\u091f \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u090f\u0915 \u0936\u0947\u0921\u094d\u092f\u0942\u0932\u0930 \u0928\u094b\u0921\u094d\u0938 \u0915\u094b \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f \u0938\u094c\u0902\u092a\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u0926\u0915\u094d\u0937\u0924\u093e \u0915\u093e \u0905\u0928\u0941\u0915\u0942\u0932\u0928 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u092a\u094d\u0930\u0926\u0930\u094d\u0936\u0928 \u092e\u0947\u091f\u094d\u0930\u093f\u0915\u094d\u0938: \u092b\u094d\u0932\u0949\u092a (\u092a\u094d\u0930\u0924\u093f \u0938\u0947\u0915\u0902\u0921 \u092b\u094d\u0932\u094b\u091f\u093f\u0902\u0917-\u092a\u0949\u0907\u0902\u091f \u0911\u092a\u0930\u0947\u0936\u0928) <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u092e\u0947\u0902 \u092e\u093e\u092a\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><b>\u0936\u0940\u0930\u094d\u0937 \u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930:<\/b> <b>\u090f\u0915\u094d\u0938\u093e\u092b\u094d\u0932\u0949\u092a\u094d\u0938, <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u092a\u094d\u0930\u0924\u093f \u0938\u0947\u0915\u0902\u0921 <\/span><b>\u0915\u094d\u0935\u093f\u0902\u091f\u093f\u0932\u093f\u092f\u0928 \u0911\u092a\u0930\u0947\u0936\u0928<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u091c\u094b \u0915\u093f\u0938\u0940 \u092d\u0940 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0915\u0948\u0932\u0915\u0941\u0932\u0947\u091f\u0930 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0915\u0947 \u092a\u0942\u0930\u0947 \u091c\u0940\u0935\u0928\u0915\u093e\u0932 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0940 \u091c\u093e \u0938\u0915\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u0917\u0923\u0928\u093e \u0938\u0947 \u0915\u0939\u0940\u0902 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><b>\u092b\u094d\u0932\u0949\u092a\u094d\u0938 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u0915\u0947 \u0915\u092e\u094d\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0947\u0936\u0928\u0932 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0930\u094d\u0936\u0928<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0915\u0940 \u090f\u0915 \u092e\u093e\u092a \u0939\u0948, \u091c\u094b \u0926\u0930\u094d\u0936\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f \u0935\u0939 \u090f\u0915 \u0938\u0947\u0915\u0902\u0921 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093f\u0924\u0928\u0940 <\/span><b>\u092b\u094d\u0932\u094b\u091f\u093f\u0902\u0917-\u092a\u0949\u0907\u0902\u091f \u0917\u0923\u0928\u093e\u090f\u0901 <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><b>\u0909\u092a\u092f\u094b\u0917\u0915\u0930\u094d\u0924\u093e \u0907\u0902\u091f\u0930\u0948\u0915\u094d\u0936\u0928<\/b>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><b>\u0926\u0942\u0930\u0938\u094d\u0925 \u092a\u0939\u0941\u0901\u091a: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930\u094b\u0902 \u0924\u0915 \u092a\u094d\u0930\u093e\u092f\u0903 \u091f\u0930\u094d\u092e\u093f\u0928\u0932 \u0907\u0902\u091f\u0930\u092b\u0947\u0938 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0915\u0947 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0928\u0947\u091f\u0935\u0930\u094d\u0915 \u0915\u0947 \u092e\u093e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947 \u092a\u0939\u0941\u0901\u091a\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><b>\u0921\u0947\u091f\u093e \u0906\u0909\u091f\u092a\u0941\u091f:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0907\u0938\u0915\u0947 \u0917\u0923\u0928\u093e \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e \u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u0915\u0940 \u092b\u093e\u0907\u0932 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0902\u0917\u094d\u0930\u0939\u0940\u0924 \u0915\u093f\u090f \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u091c\u093f\u0928\u094d\u0939\u0947\u0902 \u092c\u093e\u0926 \u092e\u0947\u0902 <\/span><b>\u0935\u093f\u0936\u094d\u0932\u0947\u0937\u0923 <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u090f\u0935\u0902 <\/span><b>\u0935\u093f\u091c\u0941\u0905\u0932\u093e\u0907\u091c\u0947\u0936\u0928<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0921\u093e\u0909\u0928\u0932\u094b\u0921 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><b>\u0938\u0941\u092a\u0930 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u090f\u0935\u0902 \u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u0905\u0902\u0924\u0930<\/b><\/h4>\n<span class=\"vc_green_button\"><\/p>\n<table style=\"width: 97.4735%;\">\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"width: 17.2566%;\"><b>\u0935\u093f\u0936\u0947\u0937\u0924\u093e<\/b><\/td>\n<td style=\"width: 43.7168%;\"><b>\u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930<\/b><\/td>\n<td style=\"width: 75.7522%;\"><b>\u0938\u0941\u092a\u0930 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930<\/b><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 17.2566%;\"><b>\u0909\u0926\u094d\u0926\u0947\u0936\u094d\u092f<\/b><\/td>\n<td style=\"width: 43.7168%;\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u092c\u094d\u0930\u093e\u0909\u091c\u093f\u0902\u0917, \u091f\u093e\u0907\u092a\u093f\u0902\u0917 \u092f\u093e \u0917\u0947\u092e\u093f\u0902\u0917 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0926\u0948\u0928\u093f\u0915 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f<\/span><\/td>\n<td style=\"width: 75.7522%;\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u092c\u0921\u093c\u0947 \u092a\u0948\u092e\u093e\u0928\u0947 \u092a\u0930 \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915, \u0914\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915 \u090f\u0935\u0902 \u0930\u0915\u094d\u0937\u093e \u0938\u0902\u0917\u0923\u0928\u093e\u090f\u0901<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 17.2566%;\"><b>\u092a\u094d\u0930\u0938\u0902\u0938\u094d\u0915\u0930\u0923<\/b><\/td>\n<td style=\"width: 43.7168%;\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u0938\u093f\u0902\u0917\u0932 \u092f\u093e \u092e\u0932\u094d\u091f\u0940 \u092a\u094d\u0930\u094b\u0938\u0947\u0938\u0930<\/span><\/td>\n<td style=\"width: 75.7522%;\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u0939\u091c\u093e\u0930\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0932\u093e\u0916\u094b\u0902 \u092a\u094d\u0930\u094b\u0938\u0947\u0938\u0930 \u0938\u092e\u093e\u0928\u093e\u0902\u0924\u0930 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 17.2566%;\"><b>\u0917\u0924\u093f<\/b><\/td>\n<td style=\"width: 43.7168%;\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u0905\u0930\u092c\u094b\u0902 FLOPS<\/span><\/td>\n<td style=\"width: 75.7522%;\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u090f\u0915\u094d\u0938\u093e\u092b\u094d\u0932\u0949\u092a\u094d\u0938, \u0915\u094d\u0935\u093f\u0902\u091f\u093f\u0932\u093f\u092f\u0928 \u0911\u092a\u0930\u0947\u0936\u0928\/\u0938\u0947\u0915\u0902\u0921<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 17.2566%;\"><b>\u0938\u094d\u092e\u0943\u0924\u093f \u092d\u0902\u0921\u093e\u0930\u0923<\/b><\/td>\n<td style=\"width: 43.7168%;\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u0917\u0940\u0917\u093e\u092c\u093e\u0907\u091f (Gigabytes- GBs) \u0938\u0947 \u091f\u0947\u0930\u093e\u092c\u093e\u0907\u091f ( Terabytes- TBs)<\/span><\/td>\n<td style=\"width: 75.7522%;\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u0909\u091a\u094d\u091a \u0917\u0924\u093f \u092b\u093e\u0907\u0932 \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u092a\u0947\u091f\u093e\u092c\u093e\u0907\u091f\u094d\u0938<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 17.2566%;\"><b>\u0936\u0940\u0924\u0932\u0915<\/b><\/td>\n<td style=\"width: 43.7168%;\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u092e\u093e\u0928\u0915 \u0935\u093e\u092f\u0941 \u0936\u0940\u0924\u0932\u0928<\/span><\/td>\n<td style=\"width: 75.7522%;\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u0909\u0928\u094d\u0928\u0924 \u0924\u0930\u0932 \u0936\u0940\u0924\u0932\u0928, \u092a\u094d\u0930\u0936\u0940\u0924\u0928<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 17.2566%;\"><b>\u092c\u093f\u091c\u0932\u0940 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917<\/b><\/td>\n<td style=\"width: 43.7168%;\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u0928\u094d\u092f\u0942\u0928\u0924\u092e<\/span><\/td>\n<td style=\"width: 75.7522%;\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u092e\u0947\u0917\u093e\u0935\u093e\u091f, \u091b\u094b\u091f\u0947 \u0936\u0939\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092c\u0930\u093e\u092c\u0930<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td style=\"width: 17.2566%;\"><b>\u0909\u092a\u092f\u094b\u0917\u0915\u0930\u094d\u0924\u093e \u0915\u0940 \u092a\u0939\u0941\u0902\u091a<\/b><\/td>\n<td style=\"width: 43.7168%;\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0915\u094d\u0937, GUI-\u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924<\/span><\/td>\n<td style=\"width: 75.7522%;\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u0926\u0942\u0930\u0938\u094d\u0925, \u091f\u0930\u094d\u092e\u093f\u0928\u0932-\u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924, \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f \u0905\u0928\u0941\u0938\u0942\u091a\u0915 \u092a\u094d\u0930\u092c\u0902\u0927\u093f\u0924<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/span>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><b>\u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0915\u0947 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0940 \u0930\u093e\u0939<\/b><\/h4>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0909\u0924\u094d\u092a\u0924\u094d\u0924\u093f: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u092a\u0936\u094d\u091a\u093f\u092e\u0940 \u0926\u0947\u0936\u094b\u0902 \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e <\/span><b>\u0909\u091a\u094d\u091a-\u0938\u094d\u0924\u0930\u0940\u092f \u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0915\u0947 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092f\u093e\u0924\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u0907\u0928\u0915\u093e\u0930 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 <\/span><b>1980 \u0915\u0947 \u0926\u0936\u0915 \u0915\u0947 \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930\u093e\u0930\u094d\u0927 \u092e\u0947\u0902<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0907\u0938\u0915\u0940 \u0936\u0941\u0930\u0941\u0906\u0924 \u0939\u0941\u0908, \u091c\u093f\u0938\u0915\u0947 \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e\u0938\u094d\u0935\u0930\u0942\u092a \u0938\u094d\u0935\u0926\u0947\u0936\u0940 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f <\/span><b>\u0935\u0930\u094d\u0937 1988<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u092e\u0947\u0902 <\/span><b>\u0909\u0928\u094d\u0928\u0924 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 (Centre for Development of Advanced Computing- C-DAC) <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0915\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u0928\u093e \u0939\u0941\u0908\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u092a\u0930\u092e \u0936\u094d\u0930\u0943\u0902\u0916\u0932\u093e: \u092a\u0930\u092e 8000 (\u0935\u0930\u094d\u0937 1991)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u093e \u092a\u0939\u0932\u093e \u0938\u094d\u0935\u0926\u0947\u0936\u0940 \u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u0925\u093e, \u091c\u093f\u0938\u0928\u0947 <\/span><b>\u092a\u0948\u0930\u0947\u0932\u0932 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0906\u0930\u094d\u0915\u093f\u091f\u0947\u0915\u094d\u091a\u0930<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u092e\u0947\u0902 \u0905\u0917\u094d\u0930\u0923\u0940 \u092d\u0942\u092e\u093f\u0915\u093e \u0928\u093f\u092d\u093e\u0908\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u093f\u0902\u0917 \u092e\u093f\u0936\u0928 (NSM): \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u090f\u0935\u0902 \u092a\u094d\u0930\u094c\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915\u0940 \u0935\u093f\u092d\u093e\u0917 (DST) <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0924\u0925\u093e <\/span><b>\u0907\u0932\u0947\u0915\u094d\u091f\u094d\u0930\u0949\u0928\u093f\u0915\u094d\u0938 \u090f\u0935\u0902 \u0938\u0942\u091a\u0928\u093e \u092a\u094d\u0930\u094c\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915\u0940 \u092e\u0902\u0924\u094d\u0930\u093e\u0932\u092f (MeitY)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e<\/span><b> \u0935\u0930\u094d\u0937 2015<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u092e\u0947\u0902 \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e, \u091c\u093f\u0938\u0915\u093e \u0909\u0926\u094d\u0926\u0947\u0936\u094d\u092f <\/span><b>\u091f\u0947\u0930\u093e\u092b\u094d\u0932\u0949\u092a \u0938\u0947 \u200b\u200b\u092a\u0947\u091f\u093e\u092b\u094d\u0932\u0949\u092a \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0935\u093e\u0932\u0940 70 \u0938\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915<\/span><b> \u0909\u091a\u094d\u091a-\u092a\u094d\u0930\u0926\u0930\u094d\u0936\u0928 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u093f\u0902\u0917 (HPC) <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0938\u0941\u0935\u093f\u0927\u093e\u090f\u0901 \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<li><b>\u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930<\/b>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><b>C-DAC<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u092a\u0941\u0923\u0947 \u092e\u0947\u0902 <\/span><b>AI \u0905\u0928\u0941\u0938\u0902\u0927\u093e\u0928 \u0935\u093f\u0936\u094d\u0932\u0947\u0937\u0923 \u090f\u0935\u0902 \u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u092a\u094d\u0930\u0938\u093e\u0930 \u092e\u0902\u091a &#8211; \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u0924\u0925\u093e \u0915\u0943\u0924\u094d\u0930\u093f\u092e \u092c\u0941\u0926\u094d\u0927\u093f\u092e\u0924\u094d\u0924\u093e \u0915\u094b \u0938\u0936\u0915\u094d\u0924 \u092c\u0928\u093e\u0928\u093e (AI Research Analytics and Knowledge Dissemination Platform \u2013 Powering Science and Artificial Intelligence- AIRAWAT-PSA)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><b>\u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0909\u0937\u094d\u0923\u0915\u091f\u093f\u092c\u0902\u0927\u0940\u092f \u092e\u094c\u0938\u092e \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u0938\u0902\u0938\u094d\u0925\u093e\u0928 (IITM), <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u092a\u0941\u0923\u0947 \u092e\u0947\u0902 <\/span><b>\u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0941\u0937 (Pratyush)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u090f\u0935\u0902 <\/span><b>\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u092e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0905\u0935\u0927\u093f \u092e\u094c\u0938\u092e \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935\u093e\u0928\u0941\u092e\u093e\u0928 \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 (NCMRWF<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">), \u0928\u094b\u090f\u0921\u093e \u092e\u0947\u0902 <\/span><b>\u092e\u093f\u0939\u093f\u0930<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> &#8211; \u092e\u094c\u0938\u092e, \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941, \u092e\u0939\u093e\u0938\u093e\u0917\u0930 \u090f\u0935\u0902 \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915 \u0938\u093f\u092e\u0941\u0932\u0947\u0936\u0928 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u093f\u090f \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<span class=\"vc_green_button\"><\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<p style=\"text-align: justify;\"><b>\u090f\u0915\u094d\u0938\u093e\u0938\u094d\u0915\u0947\u0932 \u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0910\u0938\u0940 \u092e\u0936\u0940\u0928\u0947\u0902 \u0939\u0948\u0902, \u091c\u094b \u0915\u092e-\u0938\u0947-\u0915\u092e \u090f\u0915 <\/span><b>\u090f\u0915\u094d\u0938\u093e\u092b\u094d\u0932\u0949\u092a (\u092a\u094d\u0930\u0924\u093f \u0938\u0947\u0915\u0902\u0921 10\u00b9\u2078 \u092b\u094d\u0932\u094b\u091f\u093f\u0902\u0917-\u092a\u0949\u0907\u0902\u091f \u0911\u092a\u0930\u0947\u0936\u0928) <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0915\u094d\u0937\u092e \u0939\u0948\u0902, \u091c\u094b \u0909\u0928\u094d\u0939\u0947\u0902 \u2018\u092a\u0947\u091f\u093e\u0938\u094d\u0915\u0947\u0932 \u092e\u0936\u0940\u0928\u094b\u0902\u2019 \u0915\u0940 \u0924\u0941\u0932\u0928\u093e \u092e\u0947\u0902 \u090f\u0915 \u0939\u091c\u093e\u0930 \u0917\u0941\u0928\u093e \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0936\u0915\u094d\u0924\u093f\u0936\u093e\u0932\u0940 \u092c\u0928\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p style=\"text-align: justify;\"><\/span>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0924\u0915\u0928\u0940\u0915\u0940 \u0938\u0939\u092f\u094b\u0917: \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u0938\u0902\u0938\u094d\u0925\u093e\u0928 (IISc), \u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u092a\u094d\u0930\u094c\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915\u0940 \u0938\u0902\u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u094b\u0902 (IITs)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u090f\u0935\u0902 \u0928\u093f\u091c\u0940 \u0935\u093f\u0915\u094d\u0930\u0947\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u0938\u093e\u091d\u0947\u0926\u093e\u0930\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0943\u0924\u094d\u0930\u093f\u092e \u092c\u0941\u0926\u094d\u0927\u093f\u092e\u0924\u094d\u0924\u093e (AI), \u0930\u0915\u094d\u0937\u093e \u0924\u0925\u093e \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915 \u0905\u0928\u0941\u0938\u0902\u0927\u093e\u0928 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f <\/span><b>\u0930\u0941\u0926\u094d\u0930 \u0938\u0930\u094d\u0935\u0930 \u090f\u0935\u0902 AUM HPC \u0928\u094b\u0921\u094d\u0938 <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 \u0915\u093f\u090f \u091c\u093e\u090f\u0901\u0917\u0947\u0964<\/span>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"2\"><span style=\"font-weight: 400;\">AUM \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0915\u0947 \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u093f\u0902\u0917 \u092e\u093f\u0936\u0928 \u0915\u0947 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0917\u0924 \u0935\u093f\u0936\u093f\u0937\u094d\u091f <\/span><b>\u0938\u094d\u0935\u0926\u0947\u0936\u0940 HPC \u0906\u0930\u094d\u0915\u093f\u091f\u0947\u0915\u094d\u091a\u0930\/\u0928\u093e\u092e <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0915\u094b \u0938\u0902\u0926\u0930\u094d\u092d\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><b>\u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930\u094b\u0902 \u0915\u093e \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935<\/b><\/h4>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915 \u0909\u0928\u094d\u0928\u0924\u093f: \u092c\u094d\u0930\u0939\u094d\u092e\u093e\u0902\u0921 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928, \u0906\u0923\u0935\u093f\u0915 \u0917\u0924\u093f\u0915\u0940 \u090f\u0935\u0902 \u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0938\u093f\u092e\u0941\u0932\u0947\u0936\u0928<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0915\u094b \u0938\u0915\u094d\u0937\u092e \u092c\u0928\u093e\u0928\u093e\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0930\u0915\u094d\u0937\u093e \u090f\u0935\u0902 \u0938\u0941\u0930\u0915\u094d\u0937\u093e: \u0935\u0949\u0930-\u0917\u0947\u092e \u0938\u093f\u092e\u0941\u0932\u0947\u0936\u0928, \u092a\u0930\u092e\u093e\u0923\u0941 \u0905\u0928\u0941\u0938\u0902\u0927\u093e\u0928 \u090f\u0935\u0902 \u0930\u0923\u0928\u0940\u0924\u093f\u0915 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092e\u0939\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0924\u0915\u0928\u0940\u0915\u0940 \u0928\u0947\u0924\u0943\u0924\u094d\u0935: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0928\u0935\u093e\u091a\u093e\u0930 \u090f\u0935\u0902 \u0924\u0915\u0928\u0940\u0915\u0940 \u0915\u094c\u0936\u0932 \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0926\u0930\u094d\u0936\u0928, \u0935\u0948\u0936\u094d\u0935\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0938\u094d\u092a\u0930\u094d\u0926\u094d\u0927\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915\u0924\u093e \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u093e\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0906\u092a\u0926\u093e \u092a\u094d\u0930\u092c\u0902\u0927\u0928:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u092e\u093e\u0928\u0938\u0942\u0928 \u0915\u093e \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935\u093e\u0928\u0941\u092e\u093e\u0928, \u092c\u093e\u0922\u093c \u092e\u0949\u0921\u0932\u093f\u0902\u0917 \u090f\u0935\u0902 \u092d\u0942\u0915\u0902\u092a \u0938\u093f\u092e\u0941\u0932\u0947\u0936\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0939\u093e\u092f\u0924\u093e\u0964<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><b>\u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u0915\u0940 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e<\/b><\/h4>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0921\u0947\u091f\u093e-\u0917\u0939\u0928 \u0905\u0928\u0941\u0938\u0902\u0927\u093e\u0928: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0906\u0927\u0941\u0928\u093f\u0915 \u0935\u093f\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928 \u0909\u091a\u094d\u091a-\u092a\u094d\u0930\u0926\u0930\u094d\u0936\u0928 \u0938\u0902\u0917\u0923\u0928 \u0915\u0940 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092c\u093f\u0917 \u0921\u0947\u091f\u093e\u0938\u0947\u091f \u0909\u0924\u094d\u092a\u0928\u094d\u0928 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>AI \u090f\u0935\u0902 \u092e\u0936\u0940\u0928 \u0932\u0930\u094d\u0928\u093f\u0902\u0917: <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u092c\u0921\u093c\u0947 \u0928\u094d\u092f\u0942\u0930\u0932 \u0928\u0947\u091f\u0935\u0930\u094d\u0915 \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u0936\u093f\u0915\u094d\u0937\u0923 \u0915\u0947\u0935\u0932 HPC \u092a\u094d\u0932\u0947\u091f\u092b\u0949\u0930\u094d\u092e \u092a\u0930 \u0939\u0940 \u0938\u0902\u092d\u0935 \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0935\u0948\u0936\u094d\u0935\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0938\u094d\u092a\u0930\u094d\u0926\u094d\u0927\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915\u0924\u093e:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u093f\u0902\u0917 \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e\u0913\u0902 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930 <\/span><b>\u0930\u0923\u0928\u0940\u0924\u093f\u0915, \u0906\u0930\u094d\u0925\u093f\u0915 \u090f\u0935\u0902 \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u092d\u0941\u0924\u094d\u0935 <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0930\u0916\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u091c\u0932\u0935\u093e\u092f\u0941 \u090f\u0935\u0902 \u092e\u094c\u0938\u092e \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935\u093e\u0928\u0941\u092e\u093e\u0928:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0938\u091f\u0940\u0915 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935\u093e\u0928\u0941\u092e\u093e\u0928 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f <\/span><b>\u0909\u091a\u094d\u091a-\u0917\u0924\u093f \u0938\u093f\u092e\u0941\u0932\u0947\u0936\u0928 \u090f\u0935\u0902 \u0930\u093f\u092f\u0932 \u091f\u093e\u0907\u092e\u00a0 \u0935\u093f\u0936\u094d\u0932\u0947\u0937\u0923<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0915\u0940 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><b>\u0935\u0948\u0936\u094d\u0935\u093f\u0915 \u092a\u0939\u0932 \u090f\u0935\u0902 \u0935\u093f\u0936\u094d\u0935 \u0915\u0940 \u0938\u0930\u094d\u0935\u094b\u0924\u094d\u0924\u092e \u092a\u094d\u0930\u0925\u093e\u090f\u0901:<\/b><\/h4>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u090f\u0915\u094d\u0938\u093e\u0938\u094d\u0915\u0947\u0932 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u093f\u0902\u0917:<\/b> <b>JUPITER (\u091c\u0930\u094d\u092e\u0928\u0940)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u091c\u0948\u0938\u0940 \u092e\u0936\u0940\u0928\u0947\u0902 \u0928\u0935\u0940\u0915\u0930\u0923\u0940\u092f \u090a\u0930\u094d\u091c\u093e \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0915\u0947<\/span><b> 1 \u090f\u0915\u094d\u0938\u093e\u092b\u094d\u0932\u0949\u092a \u0938\u0947 \u200b\u200b\u0905\u0927\u093f\u0915 \u0917\u0924\u093f<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964\u00a0<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0928\u094d\u092f\u0942\u0930\u094b\u092e\u0949\u0930\u094d\u092b\u093f\u0915 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u093f\u0902\u0917: \u092c\u094d\u0930\u0947\u0928 \u0907\u0902\u0938\u094d\u092a\u093e\u092f\u0930\u094d\u0921 \u0906\u0930\u094d\u0915\u093f\u091f\u0947\u0915\u094d\u091a\u0930<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u090f\u0915 \u0939\u0940 \u091a\u093f\u092a \u092a\u0930 \u092a\u094d\u0930\u094b\u0938\u0947\u0938\u093f\u0902\u0917 \u090f\u0935\u0902 \u092e\u0947\u092e\u094b\u0930\u0940 \u0915\u094b \u090f\u0915\u0940\u0915\u0943\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u0917\u0924\u093f \u090f\u0935\u0902 \u090a\u0930\u094d\u091c\u093e \u0926\u0915\u094d\u0937\u0924\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0941\u0927\u093e\u0930 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>\u0915\u094d\u0935\u093e\u0902\u091f\u092e \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u093f\u0902\u0917 \u090f\u0915\u0940\u0915\u0930\u0923:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0915\u0941\u091b <\/span><b>\u0938\u093f\u092e\u0941\u0932\u0947\u0936\u0928 \u0915\u094d\u0935\u093e\u0902\u091f\u092e \u0938\u093f\u0938\u094d\u091f\u092e <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u092e\u0947\u0902 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u093e\u0902\u0924\u0930\u093f\u0924 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947<\/span><b> \u0939\u093e\u0930\u094d\u0921\u0935\u0947\u092f\u0930 \u090f\u0935\u0902 \u090a\u0930\u094d\u091c\u093e \u0915\u0940 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u0915\u092e \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/span><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><b>\u0905\u0902\u0924\u0930\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0938\u0939\u092f\u094b\u0917: PRACE (EU) \u090f\u0935\u0902 INCITE (USA) \u091c\u0948\u0938\u0940 \u0938\u093e\u091d\u0947\u0926\u093e\u0930\u093f\u092f\u093e\u0901 <\/b><span style=\"font-weight: 400;\">\u0935\u0948\u0936\u094d\u0935\u093f\u0915 \u092a\u0939\u0941\u0901\u091a \u0924\u0925\u093e \u0935\u0948\u091c\u094d\u091e\u093e\u0928\u093f\u0915 \u0938\u0939\u092f\u094b\u0917 \u0915\u094b \u0938\u0915\u094d\u0937\u092e \u092c\u0928\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/span><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0938\u0902\u0926\u0930\u094d\u092d \u0939\u093e\u0932 \u0939\u0940 \u092e\u0947\u0902, \u091c\u0930\u094d\u092e\u0928\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u091c\u0941\u092a\u093f\u091f\u0930 (JUPITER) \u092f\u0942\u0930\u094b\u092a \u0915\u093e \u092a\u0939\u0932\u093e \u090f\u0915\u094d\u0938\u093e\u0938\u094d\u0915\u0947\u0932 \u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u092c\u0928\u093e\u0964 \u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0930\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u090f\u0915 \u0905\u0924\u094d\u092f\u0927\u093f\u0915 \u0909\u0928\u094d\u0928\u0924 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u093f\u0902\u0917 \u092a\u094d\u0930\u0923\u093e\u0932\u0940 \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0947 \u0905\u0924\u094d\u092f\u0902\u0924 \u092c\u0921\u093c\u0947 \u092a\u0948\u092e\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947, \u091c\u091f\u093f\u0932 \u090f\u0935\u0902 \u0917\u0923\u0928\u093e-\u0917\u0939\u0928 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0921\u093f\u091c\u093e\u0907\u0928 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0928\u094d\u0939\u0947\u0902 \u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930 \u0915\u0941\u0936\u0932\u0924\u093e\u092a\u0942\u0930\u094d\u0935\u0915 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0947\u0964 \u092e\u0942\u0932 \u0938\u093f\u0926\u094d\u0927\u093e\u0902\u0924- \u092a\u0948\u0930\u0947\u0932\u0932 \u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u093f\u0902\u0917 (Parallel Computing):&hellip; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/current-affairs\/supercomputers\/\">Continue reading <span class=\"screen-reader-text\">\u0938\u0941\u092a\u0930\u0915\u0902\u092a\u094d\u092f\u0942\u091f\u0930<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":37,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4818],"tags":[],"paper":[4828],"subject":[4836],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124761"}],"collection":[{"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/37"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=124761"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124761\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":124762,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/124761\/revisions\/124762"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=124761"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=124761"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=124761"},{"taxonomy":"paper","embeddable":true,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/paper?post=124761"},{"taxonomy":"subject","embeddable":true,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/subject?post=124761"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}