{"id":131565,"date":"2026-05-11T17:00:21","date_gmt":"2026-05-11T11:30:21","guid":{"rendered":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/?p=131565"},"modified":"2026-05-12T14:53:33","modified_gmt":"2026-05-12T09:23:33","slug":"fiscal-stress-in-indian-states","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/editorial-analysis\/fiscal-stress-in-indian-states\/","title":{"rendered":"\u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0930\u093e\u091c\u0915\u094b\u0937\u0940\u092f \u0924\u0928\u093e\u0935"},"content":{"rendered":"<h4><strong>\u0938\u0902\u0926\u0930\u094d\u092d<\/strong>:<\/h4>\n<p>\u0915\u0908 \u0930\u093e\u091c\u0928\u0940\u0924\u093f\u0915 \u0926\u0932 \u091a\u0941\u0928\u093e\u0935\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0926\u094c\u0930\u093e\u0928 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0926\u0940\u0930\u094d\u0918\u0915\u093e\u0932\u093f\u0915 \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e \u092a\u0930 \u0935\u093f\u091a\u093e\u0930 \u0915\u093f\u090f \u092c\u093f\u0928\u093e \u092c\u0921\u093c\u0947 \u0915\u0932\u094d\u092f\u093e\u0923\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0935\u093e\u0926\u0947 \u0914\u0930 \u092e\u0941\u092b\u094d\u0924 \u0938\u0941\u0935\u093f\u0927\u093e\u090f\u0901 (\u092b\u094d\u0930\u0940\u092c\u0940\u091c\u093c) \u0915\u0940 \u0918\u094b\u0937\u0923\u093e \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092f\u0926\u094d\u092f\u092a\u093f \u0910\u0938\u0947 \u0935\u093e\u0926\u0947 \u091a\u0941\u0928\u093e\u0935 \u091c\u0940\u0924\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0939\u093e\u092f\u0915 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0935\u0947 \u0905\u0915\u094d\u0938\u0930 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u090b\u0923 \u0915\u093e \u092c\u094b\u091d \u092c\u0922\u093c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0914\u0930 \u0930\u093e\u091c\u0915\u094b\u0937\u0940\u092f \u0938\u094d\u0925\u093f\u0930\u0924\u093e \u0915\u094b \u0915\u092e\u091c\u094b\u0930 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/p>\n<p><strong>\u2018<\/strong><strong>\u0930\u093e\u091c\u0915\u094b\u0937\u0940\u092f \u0924\u0928\u093e\u0935\u2019 <\/strong><strong>\u0915\u093e \u0905\u0930\u094d\u0925: <\/strong>\u0930\u093e\u091c\u0915\u094b\u0937\u0940\u092f \u0924\u0928\u093e\u0935 \u0909\u0938 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u0915\u094b \u0915\u0939\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948 \u091c\u092c:<\/p>\n<ul>\n<li>\u0938\u0930\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0935\u094d\u092f\u092f, \u0930\u093e\u091c\u0938\u094d\u0935 \u0915\u0940 \u0924\u0941\u0932\u0928\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092c\u0939\u0941\u0924 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0930\u093e\u091c\u094d\u092f \u0905\u092a\u0928\u0947 \u0916\u0930\u094d\u091a\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092a\u0942\u0930\u093e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0932\u0917\u093e\u0924\u093e\u0930 \u090b\u0923 \u0932\u0947\u0924\u0947 \u0930\u0939\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<li>\u0930\u093e\u091c\u0938\u094d\u0935 \u0915\u093e \u092c\u0921\u093c\u093e \u0939\u093f\u0938\u094d\u0938\u093e \u092a\u0941\u0930\u093e\u0928\u0947 \u090b\u0923\u094b\u0902 \u0914\u0930 \u092c\u094d\u092f\u093e\u091c \u0915\u0947 \u092d\u0941\u0917\u0924\u093e\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u091a\u0932\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<h4><strong>\u0907\u0938\u0915\u0947 \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e\u0938\u094d\u0935\u0930\u0942\u092a \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u0917\u0924\u093f\u0935\u093f\u0927\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092c\u0939\u0941\u0924 \u0915\u092e \u0927\u0928 \u092c\u091a\u0924\u093e \u0939\u0948, <\/strong><strong>\u091c\u0948\u0938\u0947:<\/strong><\/h4>\n<ul>\n<li>\u0938\u0921\u093c\u0915\u0947\u0902<\/li>\n<li>\u0905\u0938\u094d\u092a\u0924\u093e\u0932<\/li>\n<li>\u0936\u093f\u0915\u094d\u0937\u093e<\/li>\n<li>\u092c\u0941\u0928\u093f\u092f\u093e\u0926\u0940 \u0922\u093e\u0901\u091a\u093e<\/li>\n<\/ul>\n<h4><strong>\u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u092c\u0922\u093c\u0924\u093e \u090b\u0923<\/strong><\/h4>\n<h4><strong>\u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923: \u0924\u092e\u093f\u0932\u0928\u093e\u0921\u0941<\/strong><\/h4>\n<ul>\n<li>\u0930\u093e\u091c\u094d\u092f \u0915\u093e \u090b\u0923 \u090f\u0915 \u0926\u0936\u0915 \u092e\u0947\u0902 \u0932\u0917\u092d\u0917 \u20b92.8 \u0932\u093e\u0916 \u0915\u0930\u094b\u0921\u093c \u0938\u0947 \u092c\u0922\u093c\u0915\u0930 \u20b910.6 \u0932\u093e\u0916 \u0915\u0930\u094b\u0921\u093c \u0939\u094b \u0917\u092f\u093e\u0964<\/li>\n<li>\u090b\u0923-\u0938\u0947-GSDP \u0905\u0928\u0941\u092a\u093e\u0924 \u0932\u0917\u092d\u0917 21.8% \u0938\u0947 \u092c\u0922\u093c\u0915\u0930 26.1% \u0939\u094b \u0917\u092f\u093e\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<h4><strong>FRBM <\/strong><strong>\u0905\u0927\u093f\u0928\u093f\u092f\u092e, 2003<\/strong><\/h4>\n<p>\u0930\u093e\u091c\u0915\u094b\u0937\u0940\u092f \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930\u0926\u093e\u092f\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0914\u0930 \u092c\u091c\u091f \u092a\u094d\u0930\u092c\u0902\u0927\u0928 (FRBM) \u0905\u0927\u093f\u0928\u093f\u092f\u092e \u0915\u0947 \u0905\u0928\u0941\u0938\u093e\u0930:<\/p>\n<ul>\n<li>\u090b\u0923-\u0938\u0947-GDP \u0905\u0928\u0941\u092a\u093e\u0924 \u0906\u0926\u0930\u094d\u0936 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u0932\u0917\u092d\u0917 20% \u0915\u0947 \u0906\u0938\u092a\u093e\u0938 \u0930\u0939\u0928\u093e \u091a\u093e\u0939\u093f\u090f\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u0905\u0924\u094d\u092f\u0927\u093f\u0915 \u090b\u0923 \u0926\u0940\u0930\u094d\u0918\u0915\u093e\u0932\u093f\u0915 \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u091c\u094b\u0916\u093f\u092e \u0909\u0924\u094d\u092a\u0928\u094d\u0928 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<h4><strong>\u092c\u0922\u093c\u0924\u093e \u090b\u0923 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0916\u0924\u0930\u0928\u093e\u0915 \u0939\u0948?<\/strong><\/h4>\n<ul>\n<li><strong>\u0909\u091a\u094d\u091a \u092c\u094d\u092f\u093e\u091c \u092c\u094b\u091d: <\/strong>\u0930\u093e\u091c\u094d\u092f \u0915\u0940 \u0906\u092f \u0915\u093e \u092c\u0921\u093c\u093e \u0939\u093f\u0938\u094d\u0938\u093e \u092a\u0941\u0930\u093e\u0928\u0947 \u090b\u0923\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092c\u094d\u092f\u093e\u091c \u092d\u0941\u0917\u0924\u093e\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0916\u0930\u094d\u091a \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0907\u0938\u0938\u0947 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927\u0940 \u0916\u0930\u094d\u091a \u0915\u092e \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964\n<ul>\n<li><strong>\u0909\u0926\u093e\u0939\u0930\u0923: <\/strong>\u092f\u0926\u093f \u0915\u094b\u0908 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f \u20b9100 \u0915\u092e\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948, \u0924\u094b \u0909\u0938\u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u20b920\u201340 \u0915\u0947\u0935\u0932 \u092c\u094d\u092f\u093e\u091c \u091a\u0941\u0915\u093e\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0939\u0940 \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li><strong>\u092a\u0942\u0902\u091c\u0940\u0917\u0924 \u0935\u094d\u092f\u092f \u092e\u0947\u0902 \u0915\u092e\u0940: <\/strong>\u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092c\u0941\u0928\u093f\u092f\u093e\u0926\u0940 \u0922\u093e\u0901\u091a\u0947, \u0914\u0926\u094d\u092f\u094b\u0917\u093f\u0915 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0914\u0930 \u0938\u093e\u0930\u094d\u0935\u091c\u0928\u093f\u0915 \u0938\u0947\u0935\u093e\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0928\u093f\u0935\u0947\u0936 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0920\u093f\u0928\u093e\u0908 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li><strong>\u092a\u0940\u0922\u093c\u0940\u0917\u0924 \u090b\u0923 \u092c\u094b\u091d (Intergenerational Debt Burden): <\/strong>\u092d\u0935\u093f\u0937\u094d\u092f \u0915\u0940 \u092a\u0940\u0922\u093c\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0906\u091c \u0932\u093f\u090f \u0917\u090f \u090b\u0923\u094b\u0902 \u0915\u093e \u092d\u0941\u0917\u0924\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u092e\u091c\u092c\u0942\u0930 \u0939\u094b\u0928\u093e \u092a\u0921\u093c\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939 \u092a\u0940\u0922\u093c\u0940\u0917\u0924 \u0938\u092e\u093e\u0928\u0924\u093e (Intergenerational Equity) \u0915\u0947 \u0938\u093f\u0926\u094d\u0927\u093e\u0902\u0924 \u0915\u093e \u0909\u0932\u094d\u0932\u0902\u0918\u0928 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0914\u0930 \u0936\u093f\u0915\u094d\u0937\u093e \u092a\u0930 \u0926\u092c\u093e\u0935:<\/strong> \u0938\u0940\u092e\u093f\u0924 \u0930\u093e\u091c\u0915\u094b\u0937\u0940\u092f \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u093e \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0914\u0930 \u0936\u093f\u0915\u094d\u0937\u093e \u092a\u0930 \u0916\u0930\u094d\u091a \u0915\u092e \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u0938\u094d\u0915\u0942\u0932\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f \u0916\u0930\u093e\u092c \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948, \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0938\u0947\u0935\u093e\u090f\u0901 \u0915\u092e\u091c\u094b\u0930 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902, \u0915\u094c\u0936\u0932 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0905\u0902\u0924\u0924\u0903 \u0926\u0940\u0930\u094d\u0918\u0915\u093e\u0932\u093f\u0915 \u092e\u093e\u0928\u0935 \u092a\u0942\u0901\u091c\u0940 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u093e\u0923 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u093e\u0927\u093e \u0906\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<h4><strong>\u0930\u093e\u091c\u0915\u094b\u0937\u0940\u092f \u0924\u0928\u093e\u0935 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u0915\u093e\u0930\u0923<\/strong><\/h4>\n<span class=\"vc_green_button\"><\/p>\n<table style=\"width: 99.8798%;\" width=\"624\">\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"width: 100%;\">\n<h4><strong>\u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0906\u0930\u094d\u0925\u093f\u0915 \u0936\u092c\u094d\u0926\u093e\u0935\u0932\u0940:<\/strong><\/h4>\n<p><strong>\u090b\u0923-\u0938\u0947-GSDP <\/strong><strong>\u0905\u0928\u0941\u092a\u093e\u0924 (Debt-to-GSDP Ratio): <\/strong>\u0930\u093e\u091c\u094d\u092f \u0915\u0947 \u0915\u0941\u0932 \u090b\u0923 \u0915\u0940 \u0924\u0941\u0932\u0928\u093e \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f \u0915\u0947 \u0915\u0941\u0932 \u0906\u0930\u094d\u0925\u093f\u0915 \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u0928 (GSDP) \u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u0936\u0924 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902\u0964<\/p>\n<p><strong>\u092a\u094d\u0930\u0924\u093f\u092c\u0926\u094d\u0927 \u0935\u094d\u092f\u092f (Committed Expenditure): <\/strong>\u0910\u0938\u093e \u0935\u094d\u092f\u092f \u091c\u093f\u0938\u0947 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0905\u0928\u093f\u0935\u093e\u0930\u094d\u092f \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u092d\u0941\u0917\u0924\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0928\u093e \u092a\u0921\u093c\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u0948\u0938\u0947:<\/p>\n<ul>\n<li>\u0935\u0947\u0924\u0928<\/li>\n<li>\u092a\u0947\u0902\u0936\u0928<\/li>\n<li>\u092c\u094d\u092f\u093e\u091c \u092d\u0941\u0917\u0924\u093e\u0928<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>\u0930\u093e\u091c\u0915\u094b\u0937\u0940\u092f \u0938\u092e\u0947\u0915\u0928 (Fiscal Consolidation): <\/strong>\u0918\u093e\u091f\u0947 \u0914\u0930 \u090b\u0923 \u0915\u094b \u0915\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0915\u093f\u090f \u091c\u093e\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092f\u093e\u0938\u0964<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/span>\n<ul>\n<li><strong>\u092b\u094d\u0930\u0940\u092c\u0940 \u0930\u093e\u091c\u0928\u0940\u0924\u093f (Freebie Politics): <\/strong>\u092b\u094d\u0930\u0940\u092c\u0940 \u0930\u093e\u091c\u0928\u0940\u0924\u093f \u092e\u0947\u0902 \u0930\u093e\u091c\u0928\u0940\u0924\u093f\u0915 \u0926\u0932 \u0928\u0915\u0926 \u0939\u0938\u094d\u0924\u093e\u0902\u0924\u0930\u0923, \u092e\u0941\u092b\u094d\u0924 \u092c\u093f\u091c\u0932\u0940, \u0938\u094b\u0928\u0947 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0924\u0930\u0923 \u0914\u0930 \u092e\u093e\u0938\u093f\u0915 \u092d\u0924\u094d\u0924\u094b\u0902 \u091c\u0948\u0938\u0940 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0940 \u0918\u094b\u0937\u0923\u093e \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u092c\u093f\u0928\u093e \u0938\u094d\u0925\u093e\u092f\u0940 \u0930\u093e\u091c\u0938\u094d\u0935 \u0938\u094d\u0930\u094b\u0924 \u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0915\u093f\u090f, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0930\u093e\u091c\u0915\u094b\u0937\u0940\u092f \u0924\u0928\u093e\u0935 \u092c\u0922\u093c\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0915\u092e\u091c\u094b\u0930 \u0930\u093e\u091c\u0938\u094d\u0935 \u0938\u0902\u0917\u094d\u0930\u0939\u0923 (Weak Revenue Mobilisation): <\/strong>GST \u0932\u093e\u0917\u0942 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0915\u0930 \u0932\u0917\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0938\u094d\u0935\u093e\u092f\u0924\u094d\u0924\u0924\u093e \u0915\u093e\u092b\u0940 \u0915\u092e \u0939\u094b \u0917\u0908 \u0914\u0930 \u0909\u0928\u0915\u0947 \u092a\u093e\u0938 \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f\u0924\u0903 \u0936\u0930\u093e\u092c \u0924\u0925\u093e \u092a\u0947\u091f\u094d\u0930\u094b\u0932\u093f\u092f\u092e \u0909\u0924\u094d\u092a\u093e\u0926\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0915\u0930 \u0932\u0917\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0938\u0940\u092e\u093f\u0924 \u0936\u0915\u094d\u0924\u093f \u0930\u0939 \u0917\u0908, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u0930\u093e\u091c\u0938\u094d\u0935 \u091c\u0941\u091f\u093e\u0928\u093e \u0914\u0930 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0915\u0920\u093f\u0928 \u0939\u094b \u0917\u092f\u093e\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0932\u0917\u093e\u0924\u093e\u0930 \u0930\u093e\u091c\u0915\u094b\u0937\u0940\u092f \u0918\u093e\u091f\u093e (Persistent Fiscal Deficit): <\/strong>\u0906\u092f \u0915\u0940 \u0924\u0941\u0932\u0928\u093e \u092e\u0947\u0902 \u0932\u0917\u093e\u0924\u093e\u0930 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0916\u0930\u094d\u091a \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u0924\u094d\u092f\u0947\u0915 \u0935\u0930\u094d\u0937 \u0909\u0927\u093e\u0930 \u0932\u0947\u0928\u093e \u092a\u0921\u093c\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0909\u0927\u093e\u0930\u0940 \u0915\u0940 \u092c\u0922\u093c\u0924\u0940 \u0932\u093e\u0917\u0924 (Rising Cost of Borrowing): <\/strong>\u092c\u093e\u091c\u093e\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u092c\u094d\u092f\u093e\u091c \u0926\u0930\u0947\u0902 \u092c\u0922\u093c \u0917\u0908 \u0939\u0948\u0902\u0964\n<ul>\n<li>\u0905\u092c \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u090a\u0901\u091a\u0940 \u092c\u094d\u092f\u093e\u091c \u0926\u0930\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u090b\u0923 \u092e\u093f\u0932\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u092a\u0941\u0928\u0930\u094d\u092d\u0941\u0917\u0924\u093e\u0928 \u0915\u093e \u092c\u094b\u091d \u092c\u0922\u093c\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h4><strong>\u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u0915\u0940 \u092d\u0942\u092e\u093f\u0915\u093e<\/strong><\/h4>\n<ul>\n<li><strong>\u0935\u093f\u0924\u094d\u0924 \u0906\u092f\u094b\u0917: <\/strong>\u092f\u0939 \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u0914\u0930 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u0915\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0935\u093f\u0924\u0930\u0923 \u0924\u0925\u093e \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u0938\u0902\u0938\u093e\u0927\u0928\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0906\u0935\u0902\u091f\u0928 \u0915\u0940 \u0938\u093f\u092b\u093e\u0930\u093f\u0936 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0938\u0902\u0935\u093f\u0927\u093e\u0928 \u0915\u093e \u0905\u0928\u0941\u091a\u094d\u091b\u0947\u0926 293: <\/strong>\u092f\u0926\u093f \u0915\u093f\u0938\u0940 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f \u0928\u0947 \u092a\u0939\u0932\u0947 \u0939\u0940 \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u0938\u0947 \u090b\u0923 \u0932\u093f\u092f\u093e \u0939\u0948, \u0924\u094b \u0906\u0917\u0947 \u0909\u0927\u093e\u0930 \u0932\u0947\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0909\u0938\u0947 \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u0915\u0940 \u0905\u0928\u0941\u092e\u0924\u093f \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u092f\u0939 \u090f\u0915 \u0930\u093e\u091c\u0915\u094b\u0937\u0940\u092f \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923 \u0924\u0902\u0924\u094d\u0930 \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u092a\u094d\u0930\u093e\u092f\u094b\u091c\u093f\u0924 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e\u090f\u0901: <\/strong>\u0907\u0928 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e\u0913\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0938\u093e\u0925 \u0935\u094d\u092f\u092f \u0915\u093e \u092c\u094b\u091d \u0938\u093e\u091d\u093e \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0938\u0939\u093e\u092f\u0924\u093e: <\/strong>\u0915\u094b\u0935\u093f\u0921 -19 \u091c\u0948\u0938\u0947 \u0938\u0902\u0915\u091f\u094b\u0902 \u0914\u0930 GST \u0915\u094d\u0937\u0924\u093f\u092a\u0942\u0930\u094d\u0924\u093f \u091a\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0926\u094c\u0930\u093e\u0928 \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930 \u092c\u094d\u092f\u093e\u091c-\u092e\u0941\u0915\u094d\u0924 \u090b\u0923 \u0914\u0930 \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0938\u0939\u093e\u092f\u0924\u093e \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<h4><strong>\u0906\u0917\u0947 \u0915\u0940 \u0930\u093e\u0939<\/strong><\/h4>\n<ul>\n<li><strong>\u090b\u0923 \u092a\u0941\u0928\u0930\u094d\u0917\u0920\u0928 (Debt Restructuring)<\/strong>: \u090b\u0923 \u092a\u0941\u0928\u0930\u094d\u0917\u0920\u0928 \u0915\u0947 \u0905\u0902\u0924\u0930\u094d\u0917\u0924 \u090b\u0923 \u091a\u0941\u0915\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0905\u0935\u0927\u093f \u092c\u0922\u093c\u093e\u0908 \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u0924\u0925\u093e \u092c\u094d\u092f\u093e\u091c \u0926\u0947\u0928\u0926\u093e\u0930\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0915\u092e \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948, \u0924\u093e\u0915\u093f \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u092c\u094b\u091d \u0915\u092e \u0939\u094b \u0938\u0915\u0947\u0964<\/li>\n<li><strong>\u092a\u0930\u093f\u0938\u0902\u092a\u0924\u094d\u0924\u093f \u092e\u0941\u0926\u094d\u0930\u0940\u0915\u0930\u0923 (Asset Monetisation): <\/strong>\u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0930\u093e\u091c\u0938\u094d\u0935 \u0909\u0924\u094d\u092a\u0928\u094d\u0928 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0905\u0928\u0941\u092a\u092f\u094b\u0917\u0940 \u092d\u0942\u092e\u093f \u0914\u0930 \u092a\u0930\u093f\u0938\u0902\u092a\u0924\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092a\u091f\u094d\u091f\u0947 \u092a\u0930 \u0926\u0947\u0928\u093e \u091a\u093e\u0939\u093f\u090f\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0930\u0923\u0928\u0940\u0924\u093f\u0915 \u0935\u093f\u0928\u093f\u0935\u0947\u0936 (Strategic Disinvestment): <\/strong>\u0918\u093e\u091f\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u091a\u0932 \u0930\u0939\u0947 \u0938\u093e\u0930\u094d\u0935\u091c\u0928\u093f\u0915 \u0909\u092a\u0915\u094d\u0930\u092e\u094b\u0902 (PSUs) \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0941\u0927\u093e\u0930 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0928\u093e \u091a\u093e\u0939\u093f\u090f \u0924\u0925\u093e \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915\u0924\u093e \u0939\u094b\u0928\u0947 \u092a\u0930 \u0909\u0928\u094d\u0939\u0947\u0902 \u092c\u0947\u091a\u093e \u092f\u093e \u092c\u0902\u0926 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u0928\u093e \u091a\u093e\u0939\u093f\u090f\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0915\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0936\u093e\u0938\u0928 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0941\u0927\u093e\u0930 (Improve Tax Administration): <\/strong>\u0924\u0915\u0928\u0940\u0915 \u0915\u093e \u0909\u092a\u092f\u094b\u0917 \u0915\u0930\u0915\u0947 \u092c\u0947\u0939\u0924\u0930 \u0915\u0930 \u0938\u0902\u0917\u094d\u0930\u0939, \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0926\u0915\u094d\u0937\u0924\u093e \u0914\u0930 \u0915\u0930 \u0932\u0940\u0915\u0947\u091c \u092e\u0947\u0902 \u0915\u092e\u0940 \u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0915\u0940 \u091c\u093e \u0938\u0915\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0938\u092c\u094d\u0938\u093f\u0921\u0940 \u0915\u093e \u092f\u0941\u0915\u094d\u0924\u093f\u0915\u0930\u0923 (Rationalisation of Subsidies): <\/strong>\u0915\u0947\u0935\u0932 \u0909\u0928\u094d\u0939\u0940\u0902 \u0938\u092c\u094d\u0938\u093f\u0921\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u091c\u093e\u0930\u0940 \u0930\u0916\u093e \u091c\u093e\u0928\u093e \u091a\u093e\u0939\u093f\u090f \u091c\u094b \u0938\u0915\u093e\u0930\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e \u0909\u0924\u094d\u092a\u0928\u094d\u0928 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<li><strong>\u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e-\u0906\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u092c\u091c\u091f\u093f\u0902\u0917 (Outcome-Based Budgeting): <\/strong>\u0938\u0930\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0935\u094d\u092f\u092f \u0915\u093e \u0909\u0926\u094d\u0926\u0947\u0936\u094d\u092f \u092e\u093e\u092a\u0928\u0940\u092f \u092a\u0930\u093f\u0923\u093e\u092e\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0928\u093e \u091a\u093e\u0939\u093f\u090f\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<h4><strong>\u0928\u093f\u0937\u094d\u0915\u0930\u094d\u0937<\/strong><\/h4>\n<ul>\n<li>\u0938\u0924\u0924 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0930\u093e\u091c\u0915\u094b\u0937\u0940\u092f \u0905\u0928\u0941\u0936\u093e\u0938\u0928 \u0905\u0924\u094d\u092f\u0902\u0924 \u0906\u0935\u0936\u094d\u092f\u0915 \u0939\u0948\u0964 \u0932\u094b\u0915\u0932\u0941\u092d\u093e\u0935\u0928 \u0930\u093e\u091c\u0928\u0940\u0924\u093f \u0905\u0932\u094d\u092a\u0915\u093e\u0932\u093f\u0915 \u091a\u0941\u0928\u093e\u0935\u0940 \u0932\u093e\u092d \u092a\u094d\u0930\u0926\u093e\u0928 \u0915\u0930 \u0938\u0915\u0924\u0940 \u0939\u0948, \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0905\u0924\u094d\u092f\u0927\u093f\u0915 \u090b\u0923 \u0936\u093e\u0938\u0928, \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938 \u0914\u0930 \u0906\u0930\u094d\u0925\u093f\u0915 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0930\u0924\u093e \u0915\u094b \u0915\u092e\u091c\u094b\u0930 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li>\u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u0938\u0939\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0938\u0902\u0918\u0935\u093e\u0926 \u0914\u0930 \u0935\u093f\u0935\u0947\u0915\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u092a\u094d\u0930\u092c\u0902\u0927\u0928 \u0915\u0947 \u092e\u093e\u0927\u094d\u092f\u092e \u0938\u0947 \u0915\u0932\u094d\u092f\u093e\u0923\u0915\u093e\u0930\u0940 \u092f\u094b\u091c\u0928\u093e\u0913\u0902 \u0914\u0930 \u0930\u093e\u091c\u0915\u094b\u0937\u0940\u092f \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930\u0926\u093e\u092f\u093f\u0924\u094d\u0935 \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u0938\u0902\u0924\u0941\u0932\u0928 \u0938\u094d\u0925\u093e\u092a\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u093e \u091a\u093e\u0939\u093f\u090f\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<span class=\"vc_green_button\"><\/p>\n<table style=\"width: 99.1575%;\" width=\"624\">\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"width: 100%;\">\n<h4><strong>\u092a\u094d\u0930\u093e\u0930\u0902\u092d\u093f\u0915 \u092a\u0930\u0940\u0915\u094d\u0937\u093e \u0939\u0947\u0924\u0941 \u092e\u0939\u0924\u094d\u0935\u092a\u0942\u0930\u094d\u0923 \u0924\u0925\u094d\u092f\u00a0<\/strong><\/h4>\n<p><strong>\u0938\u0902\u0935\u093f\u0927\u093e\u0928 \u0915\u093e \u0905\u0928\u0941\u091a\u094d\u091b\u0947\u0926 293: <\/strong>\u092f\u0926\u093f \u0915\u093f\u0938\u0940 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930 \u092a\u0930 \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u093e \u0915\u094b\u0908 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935 \u090b\u0923 \u092c\u0915\u093e\u092f\u093e \u0939\u0948, \u0924\u094b \u0935\u0939 \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u0915\u0940 \u092a\u0942\u0930\u094d\u0935 \u0905\u0928\u0941\u092e\u0924\u093f \u0915\u0947 \u092c\u093f\u0928\u093e \u092c\u093e\u091c\u093e\u0930 \u0938\u0947 \u090b\u0923 \u0928\u0939\u0940\u0902 \u0932\u0947 \u0938\u0915\u0924\u093e\u0964<\/p>\n<h4><strong>\u090f\u0928.\u0915\u0947. \u0938\u093f\u0902\u0939 \u0938\u092e\u093f\u0924\u093f \u2014 FRBM <\/strong><strong>\u0938\u092e\u0940\u0915\u094d\u0937\u093e\u00a0<\/strong><\/h4>\n<ul>\n<li>\u0938\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0938\u0902\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924 \u090b\u0923-\u0938\u0947-GDP \u0905\u0928\u0941\u092a\u093e\u0924 60% \u0930\u0916\u0928\u0947 \u0915\u0940 \u0938\u093f\u092b\u093e\u0930\u093f\u0936 \u0915\u0940 \u0917\u0908\u0964\n<ul>\n<li>40% \u2014 \u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f<\/li>\n<li>20% \u2014 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h4><strong>\u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u0936\u094d\u0930\u0947\u0923\u0940 \u0915\u0947 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f (Special Category States) \u2014 <\/strong><strong>\u0905\u0938\u092e \u090f\u0935\u0902 \u0905\u0928\u094d\u092f<\/strong><\/h4>\n<ul>\n<li>\u0915\u0947\u0902\u0926\u094d\u0930 \u0938\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0905\u0928\u0941\u0926\u093e\u0928 \u0915\u093e \u0939\u093f\u0938\u094d\u0938\u093e \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0907\u0938\u0938\u0947 \u092c\u093e\u091c\u093e\u0930 \u0938\u0947 \u0909\u0927\u093e\u0930 \u0932\u0947\u0928\u0947 \u092a\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092d\u0930\u0924\u093e \u0915\u092e \u0939\u094b\u0924\u0940 \u0939\u0948 \u0914\u0930 \u0938\u093e\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f \u0936\u094d\u0930\u0947\u0923\u0940 \u0915\u0947 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0924\u0941\u0932\u0928\u093e \u092e\u0947\u0902 \u092c\u094d\u092f\u093e\u091c \u0915\u093e \u092c\u094b\u091d \u0918\u091f \u091c\u093e\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/span>\n<span class=\"vc_green_button\"><\/p>\n<table style=\"width: 99.6635%;\" width=\"624\">\n<tbody>\n<tr>\n<td style=\"width: 100%;\">\n<h4><strong>\u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u092a\u0930\u0940\u0915\u094d\u0937\u093e \u0939\u0947\u0924\u0941 \u0905\u092d\u094d\u092f\u093e\u0938 \u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928<\/strong><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u092a\u094d\u0930\u0936\u094d\u0928: <\/strong>\u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u090b\u0923-\u0938\u0947-GDP \u0905\u0928\u0941\u092a\u093e\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0932\u0917\u093e\u0924\u093e\u0930 \u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f \u0928 \u0915\u0947\u0935\u0932 \u0909\u0928\u0915\u0940 \u0926\u0940\u0930\u094d\u0918\u0915\u093e\u0932\u093f\u0915 \u0930\u093e\u091c\u0915\u094b\u0937\u0940\u092f \u0938\u094d\u0925\u093f\u0930\u0924\u093e \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0916\u0924\u0930\u093e \u0939\u0948, \u092c\u0932\u094d\u0915\u093f \u092f\u0939 \u0938\u0939\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0938\u0902\u0918\u0935\u093e\u0926 \u0915\u0947 \u0938\u093f\u0926\u094d\u0927\u093e\u0902\u0924\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092d\u0940 \u0915\u092e\u091c\u094b\u0930 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964 \u092c\u0922\u093c\u0924\u0947 \u090b\u0923 \u092c\u094b\u091d \u0915\u0947 \u0938\u0902\u0930\u091a\u0928\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u0915\u093e\u0930\u0923\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0935\u093f\u0936\u094d\u0932\u0947\u0937\u0923 \u0915\u0940\u091c\u093f\u090f \u0924\u0925\u093e \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f \u0938\u094d\u0924\u0930 \u092a\u0930 \u0930\u093e\u091c\u0915\u094b\u0937\u0940\u092f \u0938\u092e\u0947\u0915\u0928 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0935\u094d\u092f\u093e\u0935\u0939\u093e\u0930\u093f\u0915 \u0909\u092a\u093e\u092f \u0938\u0941\u091d\u093e\u0907\u090f\u0964<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>(10 <\/strong><strong>\u0905\u0902\u0915, 150 <\/strong><strong>\u0936\u092c\u094d\u0926)<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/span>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0938\u0902\u0926\u0930\u094d\u092d: \u0915\u0908 \u0930\u093e\u091c\u0928\u0940\u0924\u093f\u0915 \u0926\u0932 \u091a\u0941\u0928\u093e\u0935\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0926\u094c\u0930\u093e\u0928 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0926\u0940\u0930\u094d\u0918\u0915\u093e\u0932\u093f\u0915 \u0935\u093f\u0924\u094d\u0924\u0940\u092f \u0915\u094d\u0937\u092e\u0924\u093e \u092a\u0930 \u0935\u093f\u091a\u093e\u0930 \u0915\u093f\u090f \u092c\u093f\u0928\u093e \u092c\u0921\u093c\u0947 \u0915\u0932\u094d\u092f\u093e\u0923\u0915\u093e\u0930\u0940 \u0935\u093e\u0926\u0947 \u0914\u0930 \u092e\u0941\u092b\u094d\u0924 \u0938\u0941\u0935\u093f\u0927\u093e\u090f\u0901 (\u092b\u094d\u0930\u0940\u092c\u0940\u091c\u093c) \u0915\u0940 \u0918\u094b\u0937\u0923\u093e \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u092f\u0926\u094d\u092f\u092a\u093f \u0910\u0938\u0947 \u0935\u093e\u0926\u0947 \u091a\u0941\u0928\u093e\u0935 \u091c\u0940\u0924\u0928\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0939\u093e\u092f\u0915 \u0939\u094b \u0938\u0915\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902, \u0932\u0947\u0915\u093f\u0928 \u0935\u0947 \u0905\u0915\u094d\u0938\u0930 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u090b\u0923 \u0915\u093e \u092c\u094b\u091d \u092c\u0922\u093c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902 \u0914\u0930 \u0930\u093e\u091c\u0915\u094b\u0937\u0940\u092f \u0938\u094d\u0925\u093f\u0930\u0924\u093e \u0915\u094b \u0915\u092e\u091c\u094b\u0930 \u0915\u0930\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u2018\u0930\u093e\u091c\u0915\u094b\u0937\u0940\u092f&hellip; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/editorial-analysis\/fiscal-stress-in-indian-states\/\">Continue reading <span class=\"screen-reader-text\">\u092d\u093e\u0930\u0924\u0940\u092f \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0930\u093e\u091c\u0915\u094b\u0937\u0940\u092f \u0924\u0928\u093e\u0935<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":37,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[240],"tags":[],"paper":[4828],"subject":[5052],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131565"}],"collection":[{"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/37"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=131565"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131565\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":131567,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131565\/revisions\/131567"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=131565"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=131565"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=131565"},{"taxonomy":"paper","embeddable":true,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/paper?post=131565"},{"taxonomy":"subject","embeddable":true,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/subject?post=131565"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}