{"id":95032,"date":"2024-02-24T18:54:27","date_gmt":"2024-02-24T13:24:27","guid":{"rendered":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/?p=95032"},"modified":"2024-02-24T18:54:27","modified_gmt":"2024-02-24T13:24:27","slug":"kala-azar-black-fever-dum-dum-fever","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/current-affairs\/kala-azar-black-fever-dum-dum-fever\/","title":{"rendered":"\u0915\u093e\u0932\u093e \u0905\u091c\u093e\u0930\/\u0915\u093e\u0932\u093e \u092c\u0941\u0916\u093e\u0930\/\u0926\u092e\u0926\u092e \u092c\u0941\u0916\u093e\u0930"},"content":{"rendered":"<h4 style=\"text-align: justify;\"><strong>\u0938\u0902\u0926\u0930\u094d\u092d<\/strong><strong>\u00a0<\/strong><\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0939\u093e\u0932 \u0939\u0940 \u092e\u0947\u0902 <strong>\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0928\u0947 \u0915\u093e\u0932\u093e \u0905\u091c\u093e\u0930 (<\/strong><strong>Kala Azar) \u0915\u094b \u0938\u092e\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0915\u094b \u0939\u093e\u0938\u093f\u0932 <\/strong>\u0915\u0930 \u0932\u093f\u092f\u093e \u0939\u0948, \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u0935\u0930\u094d\u0937 2023 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u092d\u0940<strong> \u092c\u094d\u0932\u0949\u0915\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f <\/strong><strong>10,000 \u091c\u0928\u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u0930 \u090f\u0915 \u0938\u0947 \u092d\u0940 \u0915\u092e \u092e\u093e\u092e\u0932\u093e \u0926\u0930\u094d\u091c <\/strong>\u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><span class=\"vc_green_button\"><\/p>\n<table width=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<h4><strong>\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0935\u0947\u0915\u094d\u091f\u0930 \u091c\u0928\u093f\u0924 \u0930\u094b\u0917 \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e (<\/strong><strong>National Vector Borne Diseases Control Programme- NVBDCP)<\/strong><\/h4>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\"><strong>\u092f\u0939 \u092e\u0932\u0947\u0930\u093f\u092f\u093e<\/strong><strong>, \u091c\u093e\u092a\u093e\u0928\u0940 \u090f\u0928\u094d\u0938\u0947\u092b\u0932\u093e\u0907\u091f\u093f\u0938, \u0921\u0947\u0902\u0917\u0942, \u091a\u093f\u0915\u0928\u0917\u0941\u0928\u093f\u092f\u093e, \u0915\u093e\u0932\u093e \u0905\u091c\u093e\u0930 \u090f\u0935\u0902 \u0932\u093f\u092e\u094d\u092b\u0948\u091f\u093f\u0915 \u092b\u093e\u0907\u0932\u0947\u0930\u093f\u092f\u093e\u0938\u093f\u0938<\/strong> \u0928\u093e\u092e\u0915 \u0935\u0947\u0915\u094d\u091f\u0930 \u091c\u0928\u093f\u0924 \u092c\u0940\u092e\u093e\u0930\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0940 \u0930\u094b\u0915\u0925\u093e\u092e \u090f\u0935\u0902 \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u090f\u0915 \u0935\u094d\u092f\u093e\u092a\u0915 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">\u0907\u0928\u092e\u0947\u0902 \u0938\u0947 \u0924\u0940\u0928 \u092c\u0940\u092e\u093e\u0930\u093f\u092f\u094b\u0902 \u092e\u0932\u0947\u0930\u093f\u092f\u093e, \u0932\u093f\u092e\u094d\u092b\u0948\u091f\u093f\u0915 \u092b\u093e\u0907\u0932\u0947\u0930\u093f\u092f\u093e\u0938\u093f\u0938 \u090f\u0935\u0902 \u0915\u093e\u0932\u093e \u0905\u091c\u093e\u0930 \u0915\u094b \u0916\u0924\u094d\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u093e \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0930\u0916\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/span><\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><strong>\u0938\u0902\u092c\u0902\u0927\u093f\u0924 \u0924\u0925\u094d\u092f<\/strong><\/h4>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><strong>\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0935\u0947\u0915\u094d\u091f\u0930 \u091c\u0928\u093f\u0924 \u0930\u094b\u0917 \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e<\/strong> (National Vector Borne Disease Control Programme- NVBDCP) \u0915\u0947 \u0906\u0901\u0915\u095c\u094b\u0902 \u0938\u0947 \u092a\u0924\u093e \u091a\u0932\u093e \u0939\u0948 \u0915\u093f \u0935\u0930\u094d\u0937 2023 \u092e\u0947\u0902 \u0926\u0947\u0936\u092d\u0930 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093e\u0932\u093e \u0905\u091c\u093e\u0930 \u0915\u0947 <strong>595 \u092e\u093e\u092e\u0932\u0947 \u0914\u0930 4 \u092e\u094c\u0924\u0947\u0902 \u0939\u0941\u0908\u0902,<\/strong> \u091c\u092c\u0915\u093f \u0935\u0930\u094d\u0937 <strong>2022 \u092e\u0947\u0902 891 \u092e\u093e\u092e\u0932\u0947 \u090f\u0935\u0902 \u0924\u0940\u0928 \u092e\u094c\u0924\u0947\u0902 \u0939\u0941\u0908\u0902 \u0925\u0940\u0964<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><strong>\u0915\u093e\u0932\u093e \u0905\u091c\u093e\u0930 (<\/strong><strong>Kala Azar) \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0930\u0947 \u092e\u0947\u0902<\/strong><\/h4>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li>\u092f\u0939 \u090f\u0915 <strong>\u0909\u092a\u0947\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0909\u0937\u094d\u0923\u0915\u091f\u093f\u092c\u0902\u0927\u0940\u092f \u0930\u094b\u0917<\/strong> (Neglected Tropical Disease) \u0939\u0948, \u091c\u094b \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0938\u0939\u093f\u0924 \u0932\u0917\u092d\u0917 100 \u0926\u0947\u0936\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0907\u0938\u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923: \u0932\u0940\u0936\u092e\u0948\u0928\u093f\u092f\u093e \u092a\u0930\u091c\u0940\u0935\u093f\u092f\u094b\u0902 <\/strong>(Leishmania Parasites) \u0938\u0947 \u0938\u0902\u0915\u094d\u0930\u092e\u0923 \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923 [\u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 <strong>\u0932\u0940\u0936\u092e\u0948\u0928\u093f\u092f\u093e \u0921\u094b\u0928\u094b\u0935\u093e\u0928\u0940<\/strong> <strong>(Leishmania Donovani<\/strong>) \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923]<\/li>\n<\/ul>\n<span class=\"vc_green_button\"><\/p>\n<table width=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<h4><strong>\u0909\u092a\u0947\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0909\u0937\u094d\u0923\u0915\u091f\u093f\u092c\u0902\u0927\u0940\u092f \u0930\u094b\u0917 (<\/strong><strong>Neglected Tropical Disease- NTD)<\/strong><\/h4>\n<ul>\n<li>\u092f\u0947 &#8216;\u0909\u092a\u0947\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924&#8217; (Neglected) \u0939\u0948\u0902 \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u0935\u0948\u0936\u094d\u0935\u093f\u0915 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u090f\u091c\u0947\u0902\u0921\u0947 \u092e\u0947\u0902 \u0932\u0917\u092d\u0917 \u0905\u0928\u0941\u092a\u0938\u094d\u0925\u093f\u0924 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<li>NTD \u0935\u093f\u092d\u093f\u0928\u094d\u0928 \u0930\u094b\u0917\u091c\u0928\u0915\u094b\u0902 <strong>(\u0935\u093e\u092f\u0930\u0938, \u092c\u0948\u0915\u094d\u091f\u0940\u0930\u093f\u092f\u093e, \u092a\u0930\u091c\u0940\u0935\u0940, \u0915\u0935\u0915 \u0914\u0930 \u0935\u093f\u0937\u093e\u0915\u094d\u0924 \u092a\u0926\u093e\u0930\u094d\u0925\u094b\u0902 \u0938\u0939\u093f\u0924)<\/strong> \u0915\u0947 \u0915\u093e\u0930\u0923 \u0939\u094b\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u093e \u090f\u0915 \u0935\u093f\u0935\u093f\u0927 \u0938\u092e\u0942\u0939 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li><strong>\u092d\u094c\u0917\u094b\u0932\u093f\u0915 \u0935\u093f\u0924\u0930\u0923:<\/strong> \u092f\u0947 \u092c\u0940\u092e\u093e\u0930\u093f\u092f\u093e\u0901 <strong>\u0905\u092b\u094d\u0930\u0940\u0915\u093e<\/strong><strong>, \u090f\u0936\u093f\u092f\u093e \u0914\u0930 \u0905\u092e\u0947\u0930\u093f\u0915\u093e<\/strong> \u0915\u0947 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938\u0936\u0940\u0932 \u0915\u094d\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0930\u0939\u0928\u0947 \u0935\u093e\u0932\u0940 \u0915\u092e \u0906\u092f \u0935\u093e\u0932\u0940 \u0906\u092c\u093e\u0926\u0940 \u0915\u094b \u0905\u0938\u092e\u093e\u0928 \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0935\u093f\u0936\u094d\u0935 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0938\u0902\u0917\u0920\u0928<\/strong> (WHO) \u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e <strong>20 \u0938\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915 NTDs \u0915\u094b \u092e\u093e\u0928\u094d\u092f\u0924\u093e \u0926\u0940 \u0917\u0908 \u0939\u0948:<\/strong> \u091a\u0917\u093e\u0938 \u0930\u094b\u0917 (Chagas Disease), \u0921\u0947\u0902\u0917\u0942 \u0914\u0930 \u091a\u093f\u0915\u0928\u0917\u0941\u0928\u093f\u092f\u093e, \u0921\u094d\u0930\u0948\u0915\u0941\u0928\u0915\u0941\u0932\u093f\u092f\u093e\u0938\u093f\u0938 (Dracunculiasis), \u0932\u0940\u0936\u092e\u0948\u0928\u093f\u092f\u093e\u0938\u093f\u0938 (Leishmaniasis), \u0915\u0941\u0937\u094d\u0920 \u0930\u094b\u0917, \u0932\u0938\u093f\u0915\u093e \u092b\u093e\u0907\u0932\u0947\u0930\u093f\u092f\u093e\u0938\u093f\u0938 (lymphatic Filariasis), \u0915\u094d\u0930\u094b\u092e\u094b\u092c\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u094b\u092e\u093e\u0907\u0915\u094b\u0938\u093f\u0938 (Chromoblastomycosis) \u0914\u0930 \u0930\u0947\u092c\u0940\u091c, \u092e\u0943\u0926\u093e-\u0938\u0902\u091a\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0939\u0947\u0932\u094d\u092e\u093f\u0928\u0925\u093f\u092f\u093e\u0938\u093f\u0938 (Soil-transmitted Helminthiases), \u0938\u0930\u094d\u092a\u0926\u0902\u0936 \u0935\u093f\u0937\u0928\u093e\u0936\u0915 (Snakebite Envenoming), \u091f\u094d\u0930\u0947\u0915\u094b\u092e\u093e (Trachoma) \u0914\u0930 \u092f\u093e\u0945\u091c (Yaws) \u0906\u0926\u093f\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0935\u0948\u0936\u094d\u0935\u093f\u0915 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935: <\/strong>\u092f\u0939 149 \u0926\u0947\u0936\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u091a\u0932\u093f\u0924 \u0939\u0948 \u0914\u0930 450 \u092e\u093f\u0932\u093f\u092f\u0928 \u0938\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u092c\u091a\u094d\u091a\u094b\u0902 \u0938\u0939\u093f\u0924 1.5 \u092c\u093f\u0932\u093f\u092f\u0928 \u0938\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0935\u094d\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0915\u0930 \u0930\u0939\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0909\u092a\u0947\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0909\u0937\u094d\u0923\u0915\u091f\u093f\u092c\u0902\u0927\u0940\u092f \u0930\u094b\u0917 (<\/strong><strong>NTD)<\/strong> \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f WHO \u0928\u0947 \u0930\u094b\u0921\u092e\u0948\u092a \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0935\u0930\u094d\u0937 2021-2030 \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/span>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><strong>\u0932\u0940\u0936\u092e\u0948\u0928\u093f\u092f\u093e\u0938\u093f\u0938 (<\/strong><strong>Leishmaniasis) \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u0915\u093e\u0930<\/strong>\n<ul>\n<li><strong>\u0935\u093f\u0938\u0947\u0930\u0932 \u0932\u0940\u0936\u092e\u0948\u0928\u093f\u092f\u093e\u0938\u093f\u0938 <\/strong>(Visceral Leishmaniasis) \u0915\u0908 \u0905\u0902\u0917\u094b\u0902 \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948 \u090f\u0935\u0902 \u092f\u0939 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u0917\u0902\u092d\u0940\u0930 \u092c\u0940\u092e\u093e\u0930\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0924\u094d\u0935\u091a\u0940\u092f \u0932\u0940\u0936\u092e\u0948\u0928\u093f\u092f\u093e\u0938\u093f\u0938 (<\/strong><strong>Cutaneous Leishmaniasis) <\/strong>\u0924\u094d\u0935\u091a\u093e \u092a\u0930 \u0918\u093e\u0935\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0915\u093e\u0930\u0923 \u092c\u0928\u0924\u093e \u0939\u0948 \u090f\u0935\u0902 \u092f\u0939 \u0938\u092c\u0938\u0947 \u0906\u092e \u0930\u0942\u092a \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li><strong>\u092e\u094d\u092f\u0942\u0915\u094b\u0915\u094d\u092f\u0942\u091f\u0947\u0928\u093f\u092f\u0938 \u0932\u0940\u0936\u092e\u0948\u0928\u093f\u092f\u093e\u0938\u093f\u0938 (<\/strong><strong>Mucocutaneous Leishmaniasis),<\/strong> \u091c\u094b \u0924\u094d\u0935\u091a\u093e \u090f\u0935\u0902 \u092e\u094d\u092f\u0942\u0915\u094b\u0938\u0932 \u0918\u093e\u0935\u094b\u0902 \u0915\u093e \u0915\u093e\u0930\u0923 \u092c\u0928\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li>\u0938\u0948\u0902\u0921 \u092b\u094d\u0932\u093e\u0908 (Sandfly) \u0915\u0947<strong> \u0915\u093e\u091f\u0928\u0947 \u0938\u0947 \u092b\u0948\u0932\u0924\u093e<\/strong> \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0932\u0915\u094d\u0937\u0923:<\/strong> \u092c\u0941\u0916\u093e\u0930, \u0935\u091c\u0928 \u0915\u092e \u0939\u094b\u0928\u093e \u090f\u0935\u0902 \u092a\u094d\u0932\u0940\u0939\u093e \u092f\u093e \u092f\u0915\u0943\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u0942\u091c\u0928\u0964<\/li>\n<li><strong>\u092e\u0943\u0924\u094d\u092f\u0941:<\/strong> \u092f\u0926\u093f \u0938\u092e\u092f \u092a\u0930 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u0928 \u0915\u093f\u092f\u093e \u091c\u093e\u090f \u0924\u094b 95% \u092e\u093e\u092e\u0932\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092e\u0943\u0924\u094d\u092f\u0941 \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u0940 \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0907\u0932\u093e\u091c<\/strong>\n<ul>\n<li><strong>\u0907\u0902\u091c\u0947\u0915\u094d\u091f\u0947\u092c\u0932 \u0932\u093f\u092a\u094b\u0938\u094b\u092e\u0932 \u090f\u0902\u092b\u094b\u091f\u0947\u0930\u093f\u0938\u093f\u0928 \u092c\u0940 <\/strong>(Liposomal Amphotericin B) \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917\u0964<\/li>\n<li>\u092a\u094b\u0938\u094d\u091f \u0915\u093e\u0932\u093e-\u0905\u091c\u093e\u0930 \u0921\u0930\u094d\u092e\u0932 \u0932\u0940\u0936\u092e\u0948\u0928\u093f\u092f\u093e\u0938\u093f\u0938 (PKDL) \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f <strong>\u0913\u0930\u0932 \u092e\u093f\u0932\u094d\u091f\u0947\u092b\u094b\u0938\u093f\u0928 (<\/strong><strong>Oral Miltefosine) \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917<\/strong>\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<span class=\"vc_green_button\"><\/p>\n<table width=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u092a\u094b\u0938\u094d\u091f \u0915\u093e\u0932\u093e-\u0905\u091c\u093e\u0930 \u0921\u0930\u094d\u092e\u0932 \u0932\u0940\u0936\u092e\u0948\u0928\u093f\u092f\u093e\u0938\u093f\u0938 (<\/strong><strong>PKDL):<\/strong> \u092f\u0939 \u0924\u092c \u0935\u093f\u0915\u0938\u093f\u0924 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948, \u091c\u092c<strong> \u0932\u0940\u0936\u092e\u0948\u0928\u093f\u092f\u093e \u0921\u094b\u0928\u094b\u0935\u093e\u0928\u0940 <\/strong>(Leishmania Donovani)<strong>\u00a0 \u0924\u094d\u0935\u091a\u093e \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927\u0940 \u0915\u094b\u0936\u093f\u0915\u093e\u0913\u0902 \u0915\u0947 \u0905\u0902\u0926\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0938\u093e\u0930 \u0915\u0930\u0924\u093e \u0939\u0948<\/strong>, \u091c\u093f\u0938\u0938\u0947 \u0924\u094d\u0935\u091a\u093e \u092a\u0930 \u0918\u093e\u0935 \u0909\u0924\u094d\u092a\u0928\u094d\u0928 \u0939\u094b \u091c\u093e\u0924\u0947 \u0939\u0948\u0902\u0964 \u0939\u093e\u0932\u093e\u0901\u0915\u093f PKDL<strong> \u0906\u092e\u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 \u0915\u093e\u0932\u093e \u0905\u091c\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u0915\u0947 \u092c\u093e\u0926 \u0909\u0924\u094d\u092a\u0928\u094d\u0928 \u0939\u094b\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/strong><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><\/span>\n<ul style=\"text-align: justify;\">\n<li><strong>\u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093e\u0932\u093e \u0905\u091c\u093e\u0930 \u0915\u094b \u0916\u0924\u094d\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f \u0905\u092a\u0928\u093e\u0908 \u0917\u0908 \u0930\u0923\u0928\u0940\u0924\u093f\u092f\u093e\u0901: <\/strong><strong>3 \u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u0939\u0938\u094d\u0924\u0915\u094d\u0937\u0947\u092a<\/strong>\n<ul>\n<li><strong>\u091b\u093f\u0921\u093c\u0915\u093e\u0935: <\/strong>\u0938\u0948\u0902\u0921\u092b\u094d\u0932\u093e\u0908 \u0915\u0947 \u092a\u094d\u0930\u091c\u0928\u0928 \u0938\u094d\u0925\u0932\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u0905\u0902\u0915\u0941\u0936 \u0932\u0917\u093e\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0909\u0926\u094d\u0926\u0947\u0936\u094d\u092f \u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u0940 \u091b\u093f\u0921\u093c\u0915\u093e\u0935 \u092a\u094d\u0930\u092f\u093e\u0938\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0926\u0940\u0935\u093e\u0930\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u092a\u094d\u0932\u093e\u0938\u094d\u091f\u0930: \u0926\u0940\u0935\u093e\u0930\u094b\u0902 \u092a\u0930 \u090f\u0915 \u0935\u093f\u0936\u0947\u0937 \u092e\u093f\u091f\u094d\u091f\u0940 [\u091c\u0947\u0930\u093e\u0930\u094d\u0921 (<\/strong><strong>Gerrard) \u092e\u093f\u091f\u094d\u091f\u0940] \u0915\u093e \u092a\u094d\u0930\u092f\u094b\u0917<\/strong>, \u0938\u0948\u0902\u0921\u092b\u094d\u0932\u093e\u0908 \u0915\u094b \u092a\u0928\u092a\u0928\u0947 \u0938\u0947 \u0930\u094b\u0915 \u0938\u0915\u0924\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u0905\u0928\u0941\u092a\u093e\u0932\u0928:<\/strong> PKDL \u0930\u094b\u0917\u093f\u092f\u094b\u0902 \u0915\u0947 \u0909\u092a\u091a\u093e\u0930 \u0915\u094b \u092a\u0942\u0930\u093e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u094b \u0938\u0941\u0928\u093f\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f ASHA (\u092e\u093e\u0928\u094d\u092f\u0924\u093e \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0938\u093e\u092e\u093e\u091c\u093f\u0915 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u0930\u094d\u0924\u093e) \u0928\u0947\u091f\u0935\u0930\u094d\u0915 \u0915\u094b \u090f\u0915\u0940\u0915\u0943\u0924 \u0915\u0930\u0928\u093e\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h4 style=\"text-align: justify;\"><strong>\u0935\u0948\u0936\u094d\u0935\u093f\u0915 \u092f\u093e \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0938\u094d\u0924\u0930 \u092a\u0930 \u092a\u094d\u0930\u092f\u093e\u0938<\/strong><\/h4>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\"><strong>\u0935\u093f\u0936\u094d\u0935 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0938\u0902\u0917\u0920\u0928 (<\/strong><strong>WHO) \u0915\u0947 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f: \u0909\u092a\u0947\u0915\u094d\u0937\u093f\u0924 \u0909\u0937\u094d\u0923\u0915\u091f\u093f\u092c\u0902\u0927\u0940\u092f \u0930\u094b\u0917 \u0930\u094b\u0921\u092e\u0948\u092a <\/strong>\u0915\u0947 \u0924\u0939\u0924, <strong>\u0935\u0930\u094d\u0937<\/strong> <strong>2030 \u0924\u0915 \u0915\u093e\u0932\u093e \u0905\u091c\u093e\u0930 \u0915\u094b \u0916\u0924\u094d\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 <\/strong>\u0915\u093e \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0928\u093f\u0930\u094d\u0927\u093e\u0930\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><strong>\u0938\u0930\u0915\u093e\u0930\u0940 \u092a\u0939\u0932<\/strong>\n<ul>\n<li>\u092d\u093e\u0930\u0924 \u0938\u0930\u0915\u093e\u0930 \u0928\u0947<strong> \u0935\u0930\u094d\u0937 <\/strong><strong>1990-91 <\/strong>\u092e\u0947\u0902 <strong>\u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u093f\u0915 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 <\/strong>\u092e\u0947\u0902 <strong>\u0915\u093e\u0932\u093e \u0905\u091c\u093e\u0930 \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e (<\/strong><strong>Kala-Azar Control Programme)<\/strong> \u0936\u0941\u0930\u0942 \u0915\u093f\u092f\u093e\u0964<\/li>\n<li><strong>\u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0928\u0940\u0924\u093f \u090f\u0935\u0902 \u0938\u0902\u0936\u094b\u0927\u093f\u0924 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f: <\/strong>\u0935\u0930\u094d\u0937 2002 \u0915\u0940 \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0928\u0940\u0924\u093f (National Health Policy) \u0915\u093e \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f, \u0935\u0930\u094d\u0937 <strong>2010<\/strong> \u0924\u0915 \u0915\u093e\u0932\u093e \u0905\u091c\u093e\u0930 \u0909\u0928\u094d\u092e\u0942\u0932\u0928 \u0915\u093e \u0925\u093e, \u092c\u093e\u0926 \u092e\u0947\u0902 <strong>\u0907\u0938\u0947 \u0935\u0930\u094d\u0937 <\/strong><strong>2015, 2017 \u0914\u0930 2020 \u0924\u0915 \u0938\u0902\u0936\u094b\u0927\u093f\u0924 \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e\u0964<\/strong><\/li>\n<li><strong>\u0938\u0939\u092f\u094b\u0917\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u0938\u093e\u091d\u0947\u0926\u093e\u0930\u0940 \u090f\u0935\u0902 \u0928\u093f\u0930\u0940\u0915\u094d\u0937\u0923: <\/strong>\u0915\u093e\u0932\u093e \u0905\u091c\u093e\u0930 \u0909\u0928\u094d\u092e\u0942\u0932\u0928 \u0915\u0947 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0915\u094b \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f <strong>\u092c\u093f\u0932 \u090f\u0902\u0921 \u092e\u0947\u0932\u093f\u0902\u0921\u093e \u0917\u0947\u091f\u094d\u0938 \u092b\u093e\u0909\u0902\u0921\u0947\u0936\u0928 (<\/strong><strong>BMGF), \u0928\u0947\u0936\u0928\u0932 \u0938\u0947\u0902\u091f\u0930 \u092b\u0949\u0930 \u0921\u093f\u091c\u0940\u091c \u0915\u0902\u091f\u094d\u0930\u094b\u0932 (NCDC) \u0914\u0930 \u0935\u093f\u0936\u094d\u0935 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u0938\u0902\u0917\u0920\u0928 (WHO) \u0915\u0947 \u092c\u0940\u091a \u0938\u0939\u092f\u094b\u0917\u093e\u0924\u094d\u092e\u0915 \u0938\u093e\u091d\u0947\u0926\u093e\u0930\u0940 \u0915\u0940 \u0917\u0908 \u0939\u0948\u0964<\/strong><\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><strong>\u092a\u094d\u0930\u092e\u0941\u0916 \u0935\u093f\u0915\u093e\u0938: \u0905\u0915\u094d\u091f\u0942\u092c\u0930 <\/strong><strong>2023<\/strong> \u092e\u0947\u0902, \u0938\u093e\u0930\u094d\u0935\u091c\u0928\u093f\u0915 \u0938\u094d\u0935\u093e\u0938\u094d\u0925\u094d\u092f \u091a\u093f\u0902\u0924\u093e \u0915\u0947 \u0930\u0942\u092a \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093e\u0932\u093e \u0905\u091c\u093e\u0930 \u0915\u094b \u0916\u0924\u094d\u092e \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u093f\u090f <strong>WHO <\/strong>\u0926\u094d\u0935\u093e\u0930\u093e \u0906\u0927\u093f\u0915\u093e\u0930\u093f\u0915 \u0924\u094c\u0930 \u092a\u0930 \u092e\u093e\u0928\u094d\u092f\u0924\u093e \u092a\u094d\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924 <strong>\u092c\u093e\u0902\u0917\u094d\u0932\u093e\u0926\u0947\u0936<\/strong><strong>, \u0926\u0941\u0928\u093f\u092f\u093e \u0915\u093e \u092a\u0939\u0932\u093e \u0926\u0947\u0936 \u092c\u0928 \u0917\u092f\u093e\u0964<\/strong><\/li>\n<li><strong>\u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902<\/strong>\n<ul>\n<li style=\"text-align: justify;\"><strong>\u0909\u0928\u094d\u092e\u0942\u0932\u0928 \u0915\u0940 \u0938\u094d\u0925\u093f\u0924\u093f: <\/strong>\u092a\u094d\u0930\u0924\u093f 10,000 \u092a\u0930 \u090f\u0915 \u0938\u0947 \u092d\u0940 \u0915\u092e \u092e\u093e\u092e\u0932\u093e \u0926\u0930\u094d\u091c \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">\u092d\u093e\u0930\u0924 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093e\u0932\u093e \u0905\u091c\u093e\u0930 <strong>(\u0935\u0930\u094d\u0937 2007 \u0938\u0947 2022) \u0915\u0947 \u092e\u093e\u092e\u0932\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 98% \u0938\u0947 \u0905\u0927\u093f\u0915 \u0915\u0940 \u0917\u093f\u0930\u093e\u0935\u091f \u0926\u0930\u094d\u091c \u0915\u0940 \u0917\u0908 \u0939\u0948\u0964<\/strong><\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\"><strong>\u0915\u093e\u0932\u093e \u0905\u091c\u093e\u0930 \u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u0938\u094d\u0925\u093e\u0928\u093f\u0915 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f:<\/strong> \u092e\u0941\u0916\u094d\u092f \u0930\u0942\u092a \u0938\u0947 \u091a\u093e\u0930 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u092c\u093f\u0939\u093e\u0930, \u091d\u093e\u0930\u0916\u0902\u0921, \u092a\u0936\u094d\u091a\u093f\u092e \u092c\u0902\u0917\u093e\u0932 \u0914\u0930 \u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0947\u0936 \u0915\u0947 \u0915\u0941\u0932 633 \u092c\u094d\u0932\u0949\u0915\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u0915\u093e\u0932\u093e \u0905\u091c\u093e\u0930 \u0938\u0947 \u092a\u094d\u0930\u092d\u093e\u0935\u093f\u0924 \u092e\u093e\u092e\u0932\u0947 \u0926\u0930\u094d\u091c \u0915\u093f\u090f \u0917\u090f \u0939\u0948\u0902\u0964<\/li>\n<li style=\"text-align: justify;\">\u0909\u0924\u094d\u0924\u0930 \u092a\u094d\u0930\u0926\u0947\u0936 \u090f\u0935\u0902 \u092a\u0936\u094d\u091a\u093f\u092e \u092c\u0902\u0917\u093e\u0932 \u0930\u093e\u091c\u094d\u092f\u094b\u0902 \u0928\u0947 \u0905\u092a\u0928\u093e \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0939\u093e\u0938\u093f\u0932 \u0915\u0930 \u0932\u093f\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0938\u0902\u0926\u0930\u094d\u092d\u00a0 \u0939\u093e\u0932 \u0939\u0940 \u092e\u0947\u0902 \u092d\u093e\u0930\u0924 \u0928\u0947 \u0915\u093e\u0932\u093e \u0905\u091c\u093e\u0930 (Kala Azar) \u0915\u094b \u0938\u092e\u093e\u092a\u094d\u0924 \u0915\u0930\u0928\u0947 \u0915\u0947 \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092f \u0915\u094b \u0939\u093e\u0938\u093f\u0932 \u0915\u0930 \u0932\u093f\u092f\u093e \u0939\u0948, \u0915\u094d\u092f\u094b\u0902\u0915\u093f \u0935\u0930\u094d\u0937 2023 \u092e\u0947\u0902 \u0938\u092d\u0940 \u092c\u094d\u0932\u0949\u0915\u094b\u0902 \u092e\u0947\u0902 \u092a\u094d\u0930\u0924\u093f 10,000 \u091c\u0928\u0938\u0902\u0916\u094d\u092f\u093e \u092a\u0930 \u090f\u0915 \u0938\u0947 \u092d\u0940 \u0915\u092e \u092e\u093e\u092e\u0932\u093e \u0926\u0930\u094d\u091c \u0915\u093f\u092f\u093e \u0917\u092f\u093e \u0939\u0948\u0964 \u0938\u0902\u092c\u0902\u0927\u093f\u0924 \u0924\u0925\u094d\u092f \u0930\u093e\u0937\u094d\u091f\u094d\u0930\u0940\u092f \u0935\u0947\u0915\u094d\u091f\u0930 \u091c\u0928\u093f\u0924 \u0930\u094b\u0917 \u0928\u093f\u092f\u0902\u0924\u094d\u0930\u0923 \u0915\u093e\u0930\u094d\u092f\u0915\u094d\u0930\u092e (National Vector Borne Disease Control Programme- NVBDCP)&hellip; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/current-affairs\/kala-azar-black-fever-dum-dum-fever\/\">Continue reading <span class=\"screen-reader-text\">\u0915\u093e\u0932\u093e \u0905\u091c\u093e\u0930\/\u0915\u093e\u0932\u093e \u092c\u0941\u0916\u093e\u0930\/\u0926\u092e\u0926\u092e \u092c\u0941\u0916\u093e\u0930<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":37,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[4818],"tags":[],"paper":[4827],"subject":[4864],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95032"}],"collection":[{"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/37"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=95032"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95032\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":95034,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/95032\/revisions\/95034"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=95032"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=95032"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=95032"},{"taxonomy":"paper","embeddable":true,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/paper?post=95032"},{"taxonomy":"subject","embeddable":true,"href":"https:\/\/pwonlyias.com\/hi\/wp-json\/wp\/v2\/subject?post=95032"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}